لحظه‌ای که متوجه می‌شوید دمای بدن فرزند دلبندتان بالاتر از حد معمول است، قلب هر والدی از نگرانی به تپش می‌افتد. تب در کودکان یکی از شایع‌ترین دلایل مراجعه به پزشک اطفال است و می‌تواند منبعی از اضطراب برای والدین باشد. اما آیا تب همیشه خطرناک است؟ چه زمانی باید نگران شد و چگونه می‌توان آن را به درستی در خانه مدیریت کرد؟ این مقاله جامع، با تکیه بر معتبرترین منابع پزشکی و با لحنی همدلانه اما تخصصی، به شما کمک می‌کند تا با آگاهی کامل، با این پدیده رایج در کودکان روبرو شوید و بهترین تصمیم‌ها را برای سلامت فرزندتان بگیرید.

تب چیست و چه زمانی نگران‌کننده است؟

قبل از هر چیز، باید درک کنیم که تب در واقع یک بیماری نیست، بلکه نشانه یا پاسخی از سوی بدن است. تب نشان می‌دهد که سیستم ایمنی بدن کودک شما در حال مبارزه با یک عامل مهاجم، مانند ویروس یا باکتری، است. این مکانیسم دفاعی، به بدن کمک می‌کند تا محیطی نامناسب برای رشد میکروب‌ها ایجاد کند.

تعریف تب در کودکان

زمانی که دمای بدن کودک، به روش‌های معتبر، به ۳۸ درجه سانتی‌گراد (۱۰۰.۴ درجه فارنهایت) یا بالاتر برسد، کودک تب دارد. این آستانه، توسط متخصصان اطفال به عنوان نقطه شروع تب در نظر گرفته می‌شود.

دمای طبیعی بدن کودک و نحوه اندازه‌گیری تب

دمای طبیعی بدن کودکان کمی متغیر است و معمولاً بین ۳۶.۵ تا ۳۷.۵ درجه سانتی‌گراد (۹۷.۷ تا ۹۹.۵ درجه فارنهایت) قرار دارد. نوسانات جزئی در طول روز، به دلیل فعالیت، زمان روز و حتی نوع لباس، طبیعی است. برای اندازه‌گیری دقیق تب، استفاده از یک دماسنج مناسب و روش صحیح بسیار حائز اهمیت است.

• دماسنج دیجیتال مقعدی: این روش دقیق‌ترین و قابل اعتمادترین راه برای نوزادان و کودکان زیر ۳ ماه است.
• دماسنج دیجیتال زیر بغل یا دهانی: برای کودکان بزرگتر، دماسنج زیر بغل (کمتر دقیق) یا دهانی (در صورتی که کودک همکاری کند) مناسب است.
• دماسنج گوشی (تمپانیک): برای کودکان بالای ۶ ماه قابل استفاده است اما نیاز به مهارت در قرار دادن صحیح دارد.
• دماسنج پیشانی (تمپورال): روشی سریع و راحت است، اما ممکن است به اندازه دماسنج مقعدی دقیق نباشد.

همیشه دستورالعمل‌های سازنده دماسنج را دنبال کنید و قبل و بعد از هر بار استفاده، آن را با آب و صابون یا الکل تمیز کنید.

تب: یک هشدار یا یک مکانیسم دفاعی؟

همانطور که گفته شد، تب معمولاً نشانه‌ای از تلاش بدن برای مبارزه با عفونت است و لزوماً به معنای یک وضعیت اورژانسی نیست. در واقع، بسیاری از متخصصان پزشکی تب را یک “دوست” می‌دانند که به بدن در مقابله با بیماری کمک می‌کند. با این حال، تب بالا، به خصوص در نوزادان یا همراه با علائم هشداردهنده دیگر، می‌تواند نشانه‌ای از یک مشکل جدی‌تر باشد و نیازمند بررسی پزشکی فوری است. [لینک به منبع معتبر خارجی: آکادمی اطفال آمریکا (AAP)]

علل شایع تب در کودکان

شناخت علل تب می‌تواند به والدین در درک بهتر وضعیت و تصمیم‌گیری مناسب کمک کند. بیشتر موارد تب در کودکان به دلیل عفونت‌ها رخ می‌دهد.

عفونت‌های ویروسی (سرماخوردگی، آنفلوآنزا، RSV)

شایع‌ترین علت تب در کودکان، عفونت‌های ویروسی هستند. ویروس‌هایی مانند آنفلوآنزا، سرماخوردگی، ویروس سن‌سی‌شیال تنفسی (RSV) و روتاویروس می‌توانند باعث تب، سرفه، آبریزش بینی و سایر علائم شوند. این عفونت‌ها معمولاً با استراحت، آبرسانی و داروهای تب‌بر قابل کنترل هستند. [لینک داخلی به: سرماخوردگی و آنفلوآنزا در کودکان: علائم، پیشگیری و درمان]

عفونت‌های باکتریایی (گوش، گلو، ادراری)

عفونت‌های باکتریایی، اگرچه کمتر شایع‌اند، اما می‌توانند جدی‌تر باشند و اغلب نیاز به درمان آنتی‌بیوتیکی دارند. نمونه‌هایی از این عفونت‌ها شامل عفونت گوش (اوتیت میانی)، گلودرد استرپتوکوکی، عفونت‌های دستگاه ادراری و پنومونی (ذات‌الریه) باکتریایی هستند. در صورت مشکوک بودن به عفونت باکتریایی، مراجعه به پزشک ضروری است.

واکسیناسیون

بسیاری از کودکان پس از دریافت واکسن، ممکن است دچار تب خفیف و گذرا شوند. این یک واکنش طبیعی بدن به واکسن است و نشان‌دهنده این است که سیستم ایمنی در حال ساختن پادتن برای مقابله با بیماری است. تب ناشی از واکسیناسیون معمولاً ظرف ۲۴ تا ۴۸ ساعت برطرف می‌شود. [لینک داخلی به: واکسیناسیون کودکان: راهنمای کامل برای والدین]

دندان درآوردن (تاثیر کم)

بسیاری از والدین معتقدند دندان درآوردن می‌تواند باعث تب شود. در حالی که ممکن است نوزادان در دوره دندان درآوردن کمی بی‌قراری کنند و دمای بدنشان کمی افزایش یابد، اما دندان درآوردن به خودی خود معمولاً باعث تب بالا یا تب‌های طولانی‌مدت نمی‌شود. اگر کودک شما در زمان دندان درآوردن تب بالا دارد، حتماً به دنبال علت دیگری باشید.

گرمازدگی و لباس زیاد

کودکان، به خصوص نوزادان، هنوز توانایی تنظیم دمای بدن خود را به خوبی ندارند. پوشاندن لباس زیاد، به خصوص در هوای گرم، می‌تواند منجر به افزایش دمای بدن آن‌ها شود که شبیه به تب است. در این موارد، با کم کردن لباس و خنک کردن محیط، دما به سرعت به حالت عادی بازمی‌گردد.

سایر علل نادر

در موارد نادر، تب می‌تواند ناشی از بیماری‌های التهابی، برخی داروها، یا بیماری‌های زمینه‌ای باشد. اما این موارد معمولاً با علائم دیگر و شرایط خاص همراه هستند که پزشک می‌تواند تشخیص دهد.

علائم همراه تب که باید به آن‌ها توجه کرد

صرفاً میزان تب، تنها شاخص برای ارزیابی وضعیت کودک نیست. علائم همراه تب می‌توانند اطلاعات بسیار ارزشمندی درباره علت و شدت بیماری ارائه دهند.

علائم عمومی تب

هنگامی که کودک تب دارد، ممکن است علائم زیر را تجربه کند:

• احساس گرما در لمس (به خصوص پیشانی یا تنه)
• تعریق
• لرز و لرزش (قبل از اوج گرفتن تب)
• بی‌حالی و خستگی
• تحریک‌پذیری یا بی‌قراری
• کاهش اشتها
• سردرد
• دردهای عضلانی

توجه داشته باشید که کودکانی که تب دارند ممکن است همچنان فعال و بازیگوش باشند، به خصوص اگر تبشان با دارو کنترل شده باشد. “ظاهر عمومی” کودک مهم‌تر از عدد دماسنج است.

علائم هشداردهنده و اورژانسی

برخی علائم همراه تب نیاز به توجه فوری پزشکی دارند. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر، بلافاصله با پزشک تماس بگیرید یا به نزدیک‌ترین مرکز درمانی مراجعه کنید:

• تب در نوزادان زیر ۳ ماه: هرگونه تب (۳۸ درجه سانتی‌گراد یا بالاتر) در نوزادان کمتر از ۳ ماه یک مورد اورژانسی محسوب می‌شود.
• تب بالا و غیرقابل کنترل: تب بالای ۴۰ درجه سانتی‌گراد (۱۰۴ درجه فارنهایت) در هر سنی.
• علائم کم آبی بدن در کودکان: خشکی دهان، عدم تولید اشک، فرو رفتگی چشم‌ها، کاهش تعداد پوشک‌های خیس یا عدم ادرار برای چند ساعت. [لینک داخلی به: علائم کم آبی در کودکان و راه‌های پیشگیری]
• مشکلات تنفسی: تنفس سریع، مشکل در نفس کشیدن، خس‌خس سینه یا کبودی لب‌ها.
• راش پوستی: به خصوص اگر شبیه به کبودی‌های کوچک یا لکه‌های قرمز تیره باشد که با فشار دادن محو نمی‌شوند.
• سفتی گردن: عدم توانایی خم کردن سر به جلو یا سفتی و درد در گردن.
• سردرد شدید و مداوم یا استفراغ مکرر.
• گیجی، خواب‌آلودگی غیرعادی یا مشکل در بیدار کردن کودک.
• درد شدید در هر نقطه از بدن.
• تشنج: به خصوص اگر برای اولین بار باشد (به بخش بعدی مراجعه کنید).
• تبی که بیش از ۳ روز طول بکشد (در کودکان بزرگتر).
• تبی که پس از ۲۴ ساعت کنترل شد، دوباره عود کند.
• کودک بسیار بیمار به نظر می‌رسد، حتی اگر تبش بالا نباشد.

تشنج ناشی از تب: آنچه والدین باید بدانند

تشنج ناشی از تب (تشنج تب‌دار) می‌تواند برای والدین بسیار ترسناک باشد، اما خوشبختانه معمولاً بی‌ضرر است و به مغز آسیب نمی‌رساند. این تشنج‌ها معمولاً در کودکان بین ۶ ماه تا ۵ سال رخ می‌دهند و با افزایش سریع دمای بدن مرتبط هستند. در طول تشنج، کودک ممکن است چشمانش به بالا بچرخد، بدنش سفت شود و دست و پاهایش به طور نامنظم حرکت کنند. معمولاً کمتر از ۵ دقیقه طول می‌کشد.

در صورت بروز تشنج تب‌دار:

• آرامش خود را حفظ کنید.
• کودک را به آرامی روی زمین یا سطح صافی بگذارید.
• او را به پهلو بچرخانید تا از خفگی با استفراغ یا بزاق جلوگیری شود.
• هر شیء خطرناکی را از اطراف کودک دور کنید.
• ساعت را برای اندازه‌گیری زمان شروع و پایان تشنج نگاه کنید.
• هرگز چیزی را در دهان کودک قرار ندهید یا سعی نکنید تشنج را متوقف کنید.
• پس از پایان تشنج، کودک را نزد پزشک ببرید تا علت بررسی شود. اگر تشنج بیش از ۵ دقیقه طول کشید، بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید.

مدیریت تب در کودکان: گام به گام در خانه

اکثر موارد تب در کودکان را می‌توان با خیال راحت در خانه مدیریت کرد. هدف اصلی از درمان خانگی، راحتی کودک و کاهش علائم است، نه لزوماً کاهش سریع تب به دمای طبیعی. تب یک پاسخ طبیعی بدن است و تلاش بیش از حد برای سرکوب کامل آن ضروری نیست.

اندازه‌گیری دقیق دما

همیشه با یک دماسنج قابل اعتماد، دمای بدن کودک را به درستی اندازه بگیرید. این کار به شما کمک می‌کند تا تغییرات را پایش کرده و در صورت لزوم، اطلاعات دقیقی به پزشک ارائه دهید.

داروهای تب‌بر: استامینوفن و ایبوپروفن (دوز و احتیاطات)

داروهای تب‌بر می‌توانند به کاهش تب و تسکین ناراحتی کودک کمک کنند. دو داروی اصلی و ایمن که بدون نسخه قابل تهیه هستند، استامینوفن (مانند قطره یا شربت پاراکید) و ایبوپروفن (مانند شربت بروفن) می‌باشند.

• استامینوفن: برای نوزادان بالای ۲ ماه قابل استفاده است. دوز آن بر اساس وزن کودک تعیین می‌شود و معمولاً هر ۴ تا ۶ ساعت قابل تکرار است. هرگز بیش از ۴ دوز در ۲۴ ساعت ندهید.
• ایبوپروفن: برای کودکان بالای ۶ ماه قابل استفاده است. دوز آن بر اساس وزن کودک تعیین می‌شود و معمولاً هر ۶ تا ۸ ساعت قابل تکرار است. نباید در کودکان با کم آبی شدید یا مشکلات کلیوی استفاده شود.

نکات مهم:

• هرگز آسپرین به کودکان و نوجوانان ندهید، زیرا می‌تواند خطر ابتلا به سندرم ری (Reye’s syndrome)، یک بیماری جدی، را افزایش دهد.
• همیشه دوز دارو را بر اساس وزن کودک و توصیه‌های پزشک یا داروساز تنظیم کنید. استفاده از قاشق‌های اندازه‌گیری استاندارد یا سرنگ همراه دارو ضروری است.
• هرگز از هر دو دارو به طور همزمان یا متناوب (مثلاً هر ۳ ساعت یک بار) بدون مشورت پزشک استفاده نکنید، زیرا می‌تواند منجر به اشتباه در دوز و عوارض جانبی شود.
• هدف اصلی از مصرف این داروها، راحتی کودک است. اگر کودک با وجود تب هنوز فعال و سرحال است، ممکن است نیازی به تب‌بر نباشد.

هیدراتاسیون (آبرسانی): کلید بهبودی

یکی از مهم‌ترین اقدامات در زمان تب، اطمینان از دریافت مایعات کافی توسط کودک است. تب می‌تواند منجر به از دست دادن مایعات از طریق تعریق شود. کم آبی بدن می‌تواند وضعیت کودک را بدتر کند. به کودک خود به طور مکرر مایعات بدهید، حتی اگر تمایلی به خوردن غذا نداشته باشد.

• نوزادان: شیر مادر یا شیر خشک به طور مکرر.
• کودکان بزرگتر: آب، آب‌میوه‌های رقیق شده، آبگوشت رقیق، محلول‌های الکترولیت (مانند او.آر.اس) و بستنی یخی. از نوشیدنی‌های قندی یا کافئین‌دار پرهیز کنید.

پاشویه و حمام با آب ولرم: آیا موثر است؟

پاشویه یا حمام با آب ولرم می‌تواند به کاهش دمای بدن و ایجاد احساس راحتی در کودک کمک کند. اما نکاتی را باید در نظر داشت:

• هرگز از آب سرد یا الکل برای پاشویه استفاده نکنید. آب سرد می‌تواند باعث لرزیدن کودک شود که در واقع دمای بدن را افزایش می‌دهد. الکل از طریق پوست جذب می‌شود و می‌تواند خطرناک باشد.
• از اسفنج یا پارچه مرطوب شده با آب ولرم برای پاک کردن بدن کودک (به خصوص زیر بغل و کشاله ران) استفاده کنید.
• حمام با آب ولرم نیز می‌تواند مفید باشد، اما اگر کودک می‌لرزد، او را بلافاصله از حمام خارج کنید.
• این روش‌ها موقتی هستند و جایگزین داروهای تب‌بر نمی‌شوند.

لباس مناسب و محیط آرام

کودک را بیش از حد نپوشانید. لباس‌های سبک و نخی به بدن اجازه می‌دهند گرما را از دست بدهد. محیط اتاق را خنک و آرام نگه دارید. از تهویه مناسب اطمینان حاصل کنید، اما مراقب باشید کودک در معرض جریان مستقیم باد قرار نگیرد.

استراحت کافی

استراحت برای بهبودی ضروری است. کودک را تشویق کنید که بخوابد یا در محیطی آرام استراحت کند. فعالیت بیش از حد می‌تواند باعث افزایش دمای بدن و تأخیر در بهبودی شود.

تغذیه مناسب

اگر کودک اشتها دارد، غذاهای سبک، مغذی و با هضم آسان (مانند سوپ، پوره سیب زمینی، ماست) به او بدهید. اگر اشتها ندارد، او را مجبور به خوردن نکنید، اما مایعات را فراموش نکنید.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟ (اهمیت مشاوره پزشکی)

اگرچه اکثر موارد تب در خانه قابل مدیریت هستند، اما برخی شرایط نیازمند بررسی پزشکی فوری هستند. همیشه به غریزه والدین خود اعتماد کنید. اگر حس می‌کنید که فرزندتان حال خوبی ندارد یا علائم نگران‌کننده‌ای دارد، بهتر است با پزشک مشورت کنید. [لینک به منبع معتبر خارجی: کلینیک مایو (Mayo Clinic)]

سن کودک و میزان تب

• نوزادان زیر ۳ ماه: هرگونه تب ۳۸ درجه سانتی‌گراد (۱۰۰.۴ درجه فارنهایت) یا بالاتر، یک اورژانس پزشکی است و باید بلافاصله به پزشک مراجعه کنید.
• نوزادان ۳ تا ۶ ماه: تب بالای ۳۸.۳ درجه سانتی‌گراد (۱۰۱ درجه فارنهایت) اگر بی‌حال هستند یا علائم دیگری دارند. اگر فعال و سرحال هستند، می‌توانید ابتدا در خانه مراقبت کنید.
• کودکان بالای ۶ ماه: تب بالای ۳۹.۴ درجه سانتی‌گراد (۱۰۳ درجه فارنهایت) یا تب پایین‌تر همراه با علائم نگران‌کننده (مانند مشکلات تنفسی، استفراغ مکرر، راش پوستی).

علائم همراه تب

لیست علائم هشداردهنده که قبلاً ذکر شد را به دقت بررسی کنید. وجود هر یک از آن علائم، نیازمند مراجعه فوری به پزشک است.

مدت زمان تب

اگر تب در کودک بزرگتر از ۶ ماه، با وجود مراقبت‌های خانگی، بیش از ۷۲ ساعت (۳ روز) ادامه داشت، باید به پزشک مراجعه کنید. تب طولانی‌مدت ممکن است نشانه‌ای از یک عفونت پایدار یا یک بیماری زمینه‌ای باشد.

پیشگیری از تب در کودکان (کاهش ریسک)

پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت چند نکته ساده، می‌توانید خطر ابتلا به عفونت‌ها و در نتیجه تب را در کودکان کاهش دهید.

شستشوی دست‌ها و بهداشت فردی

آموزش شستشوی صحیح دست‌ها به کودکان و رعایت آن توسط تمام اعضای خانواده، یکی از مؤثرترین راه‌ها برای جلوگیری از انتشار میکروب‌ها است. همچنین، از لمس صورت (چشم‌ها، بینی، دهان) خودداری کنید، به خصوص در زمان شیوع بیماری‌ها.

واکسیناسیون به‌موقع

اطمینان از دریافت تمامی واکسن‌های توصیه شده توسط پزشک اطفال، می‌تواند کودک شما را در برابر بسیاری از بیماری‌های جدی که باعث تب می‌شوند، محافظت کند.

تغذیه سالم و تقویت سیستم ایمنی

رژیم غذایی متعادل، غنی از میوه‌ها، سبزیجات و پروتئین‌های کم‌چرب، به تقویت سیستم ایمنی کودک کمک می‌کند. خواب کافی و فعالیت بدنی منظم نیز نقش مهمی در حفظ سلامت عمومی دارند.

اجازه دهید یک تمثیل برای شما بیاورم: یادم می‌آید زمانی که دخترم برای اولین بار تب کرد، او فقط شش ماهه بود. دمای بدنش به سرعت بالا رفت و من کاملاً وحشت کرده بودم. تمام کتاب‌هایی که خوانده بودم از ذهنم پریده بود. همسرم به من یادآوری کرد که آرام باشم و به جای تمرکز روی عدد دماسنج، به ظاهر و حال عمومی دخترمان توجه کنم. بعد از تماس با پزشک و اطمینان از اینکه وضعیت اورژانسی نیست، با کمک دستورالعمل‌های پزشک و پاشویه ملایم، تب را کنترل کردیم. آن شب، درس بزرگی گرفتم: تب در کودکان، هرچند نگران‌کننده، اما اغلب قابل مدیریت است. مهم‌ترین چیز، حفظ آرامش، جمع‌آوری اطلاعات و اعتماد به غریزه مادری (یا پدری) است.

نتیجه‌گیری

تب در کودکان، بخشی اجتناب‌ناپذیر از دوران رشد آن‌ها است. با کسب دانش صحیح، والدین می‌توانند با اطمینان و آرامش بیشتری با این شرایط روبرو شوند. به یاد داشته باشید که تب یک مکانیسم دفاعی بدن است و همیشه نشانه خطر نیست. با این حال، هوشیاری نسبت به علائم هشداردهنده و مشورت با پزشک در مواقع ضروری، کلید حفظ سلامت و ایمنی فرزند دلبند شماست. همواره به یاد داشته باشید که شما بهترین مدافع سلامت فرزندتان هستید.

سه نکته کلیدی برای والدین

1. آرامش خود را حفظ کنید و هوشیار باشید: تب معمولاً بی‌خطر است، اما علائم هشداردهنده را جدی بگیرید و در صورت لزوم با پزشک مشورت کنید.
2. هیدراتاسیون و راحتی کودک: اطمینان از دریافت مایعات کافی و فراهم کردن محیطی آرام و راحت، اولویت‌های اصلی در مدیریت خانگی تب هستند.
3. دوز صحیح داروها: اگر از داروهای تب‌بر استفاده می‌کنید، حتماً دوز مناسب را بر اساس وزن کودک و توصیه‌های پزشکی رعایت کنید و هرگز آسپرین ندهید.

پرسش و پاسخ متداول (FAQ)

۱. آیا تب در کودکان باعث آسیب مغزی می‌شود؟

خیر، تب به خودی خود (حتی تب‌های بالا تا ۴۰-۴۱ درجه سانتی‌گراد) معمولاً باعث آسیب مغزی نمی‌شود. آسیب مغزی ناشی از تب نادر است و معمولاً فقط در موارد تب شدید و طولانی‌مدت (بالاتر از ۴۲ درجه سانتی‌گراد) که ناشی از گرمازدگی شدید یا بیماری‌های بسیار نادر است، رخ می‌دهد.

۲. آیا می‌توانم به کودک خود دوز دوگانه دارو بدهم تا تبش سریع‌تر پایین بیاید؟

خیر، هرگز دوز دوگانه یا بیش از حد توصیه شده داروهای تب‌بر را به کودک خود ندهید. این کار می‌تواند منجر به مسمومیت و آسیب‌های جدی به کبد (در مورد استامینوفن) یا کلیه (در مورد ایبوپروفن) شود. همیشه دستورالعمل‌های روی بسته‌بندی دارو یا توصیه پزشک را دنبال کنید.

۳. چه مدت پس از مصرف داروی تب‌بر باید انتظار کاهش تب را داشته باشم؟

معمولاً بین ۳۰ دقیقه تا یک ساعت پس از مصرف داروی تب‌بر (استامینوفن یا ایبوپروفن)، تب شروع به کاهش می‌کند. اثر کامل دارو ممکن است تا ۲ ساعت طول بکشد. هدف، کاهش تب به دمای طبیعی نیست، بلکه کاهش آن به حدی است که کودک احساس راحتی بیشتری کند.

۴. آیا تب بالا در کودکان همیشه نشانه بیماری جدی است؟

خیر، میزان تب لزوماً نشان‌دهنده شدت بیماری نیست. برخی از عفونت‌های ویروسی خفیف می‌توانند تب بسیار بالا ایجاد کنند، در حالی که برخی عفونت‌های جدی‌تر ممکن است فقط تب خفیف یا متوسط داشته باشند. مهم‌تر از عدد تب، ظاهر عمومی کودک، علائم همراه و سن او است.

۵. آیا تب در نوزادان زیر ۳ ماه همیشه خطرناک است؟

بله، تب در نوزادان زیر ۳ ماه همیشه یک مورد نگران‌کننده است و باید بلافاصله توسط پزشک بررسی شود. سیستم ایمنی نوزادان بسیار ضعیف است و تب در این سن می‌تواند نشانه یک عفونت جدی باشد که نیاز به درمان فوری دارد.

۶. چگونه می‌توانم از کم آبی بدن در کودک تب‌دار جلوگیری کنم؟

با ارائه مکرر مایعات. شیر مادر یا شیر خشک برای نوزادان و آب، آب‌میوه‌های رقیق شده، سوپ، آبگوشت یا محلول‌های الکترولیت (مانند او.آر.اس) برای کودکان بزرگتر. حتی اگر کودک اشتها به غذا ندارد، تلاش کنید مایعات کافی به او بدهید.