۱۰ بازی ساده برای تقویت هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی کودکان

در دنیای پر سرعت امروز، والدین بیش از پیش به دنبال راهکارهایی برای [لینک به منبع معتبر خارجی: UNICEF] رشد همه‌جانبه فرزندانشان هستند. در کنار آموزش‌های آکادمیک، پرورش هوش هیجانی (EQ) و مهارت‌های اجتماعی از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مهارت‌ها نه تنها به کودکان کمک می‌کند تا احساسات خود و دیگران را درک کنند و مدیریت کنند، بلکه آن‌ها را برای برقراری ارتباط مؤثر، حل مسئله و مواجهه با چالش‌های زندگی آماده می‌سازد. خبر خوب این است که تقویت این توانایی‌ها نیازی به کلاس‌های پرهزینه یا ابزارهای پیچیده ندارد؛ بلکه با بازی‌های ساده، خلاقانه و خانگی می‌توان زیربنای مستحکمی برای آینده کودکان بنا نهاد.

ما در این مقاله، به عنوان یک استراتژیست ارشد محتوای سئو و متخصص حوزه والدگری/کودکان، ۱۰ بازی سرگرم‌کننده و در عین حال آموزنده را به شما معرفی خواهیم کرد که به شما کمک می‌کند تا هوش هیجانی، همدلی و مهارت‌های ارتباطی فرزندانتان را از سنین پایین تقویت کنید. هدف ما ارائه محتوایی جامع، دقیق و کاملاً بهینه‌سازی شده برای والدینی است که به دنبال رویکردهای نوین و بازی‌های هدفمند در [لینک داخلی به: روش‌های نوین تربیت فرزند] تربیت فرزند خود هستند. بیایید با هم به دنیای شگفت‌انگیز بازی‌هایی قدم بگذاریم که قلب و ذهن کودکان را به یک اندازه پرورش می‌دهند.

چرا هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی برای کودکان حیاتی است؟

اغلب والدین تمرکز خود را بر روی تقویت هوش شناختی (IQ) فرزندانشان معطوف می‌کنند و تصور می‌کنند موفقیت در آینده صرفاً به نمرات بالا و توانایی‌های تحصیلی گره خورده است. اما تحقیقات گسترده در حوزه [لینک به منبع معتبر خارجی: American Psychological Association] رشد شناختی و هیجانی کودکان نشان داده است که هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی نقشی به مراتب پررنگ‌تر در موفقیت فردی و اجتماعی ایفا می‌کنند. کودکانی که از EQ بالایی برخوردارند، می‌توانند:

• احساسات خود را به درستی شناسایی کرده و آن‌ها را به روشی سالم بیان کنند.
• احساسات دیگران را درک کرده و همدلی نشان دهند.
• روابط دوستانه و خانوادگی مستحکمی برقرار کنند.
• در موقعیت‌های چالش‌برانگیز، مانند درگیری با همسالان یا مواجهه با ناکامی، بهتر عمل کنند.
• تصمیمات آگاهانه‌تری بگیرند و مهارت‌های حل مسئله کودکان را در خود تقویت کنند.
• از اعتماد به نفس بیشتری برخوردار باشند و در مواجهه با مشکلات تاب‌آوری بالاتری نشان دهند.
• در مدرسه و محیط‌های اجتماعی عملکرد بهتری داشته باشند.

به عبارت دیگر، این مهارت‌ها مهارت‌های زندگی ضروری هستند که کودکان را برای مقابله با پیچیدگی‌های جهان و ساختن یک زندگی رضایت‌بخش آماده می‌کنند. نادیده گرفتن این جنبه از پرورش کودک می‌تواند منجر به مشکلاتی در برقراری ارتباط مؤثر، مدیریت خشم، و حتی اضطراب و افسردگی در بزرگسالی شود.

نقش بازی در پرورش هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی

بازی، زبان طبیعی کودکان است و بهترین بستر برای یادگیری و رشد. از طریق بازی، کودکان دنیا را کشف می‌کنند، مرزهای خود را می‌شناسند، با دیگران تعامل می‌کنند و مهارت‌های جدیدی کسب می‌کنند. برخلاف آموزش‌های رسمی که گاهی خسته‌کننده به نظر می‌رسند، بازی به صورت ناخودآگاه و با لذت فراوان، مفاهیم پیچیده را به کودکان می‌آموزد. [لینک داخلی به: اهمیت بازی در رشد کودک و خلاقیت]

برای تقویت هوش هیجانی و روابط بین فردی، بازی درمانی نه تنها جنبه‌های درمانی دارد، بلکه می‌تواند به عنوان یک ابزار پیشگیرانه و آموزشی نیز به کار رود. بازی‌ها محیطی امن و بدون قضاوت فراهم می‌آورند که در آن کودکان می‌توانند احساسات مختلف را تجربه کنند، نقش‌های گوناگون را بازی کنند، پیامدهای اعمال خود را ببینند و راه‌های سالم برای مدیریت احساسات را بیاموزند. حالا بیایید به سراغ ۱۰ بازی کاربردی و جذاب برویم که این مسیر را برای شما و فرزندانتان هموارتر می‌کنند.

۱۰ بازی ساده برای تقویت هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی کودکان

این بازی‌ها به گونه‌ای طراحی شده‌اند که نیازی به ابزارهای خاص یا فضای بزرگ ندارند و می‌توانند به راحتی در خانه یا هر محیط دیگری با حداقل امکانات انجام شوند. کلید موفقیت، مشارکت فعال شما و تبدیل این لحظات به تجربیات شیرین و فراموش‌نشدنی است.

۱. بازی آینه احساسات

• هدف: شناسایی و نام‌گذاری احساسات، تقویت همدلی در کودکان، درک زبان بدن.
• نحوه انجام:
  1. روبروی فرزندتان بنشینید و از او بخواهید آینه شما باشد.
  2. شما یک حالت چهره یا زبان بدن خاص را نشان دهید (مثلاً خوشحالی، غم، عصبانیت، تعجب، ترس).
  3. کودک باید دقیقاً همان حالت را تقلید کند و سپس نام احساس را حدس بزند.
  4. نقش‌ها را عوض کنید و اجازه دهید کودک احساسات مختلف را به شما نشان دهد.
• نکات مهم: از احساسات پایه شروع کنید و به تدریج به سراغ احساسات پیچیده‌تر بروید. درباره هر احساس صحبت کنید؛ مثلاً “وقتی این شکلی هستم، یعنی خوشحالم. تو کی خوشحال می‌شی؟” این کار به او کمک می‌کند تا مدیریت احساسات خود را بهتر انجام دهد.

۲. داستان‌گویی مشارکتی

• هدف: تقویت خلاقیت، ارتباط مؤثر، حل مسئله، درک دیدگاه‌های مختلف.
• نحوه انجام:
  1. شما با گفتن یک جمله آغازین یک داستان را شروع کنید (مثلاً “یک روز، یک خرس کوچولو تصمیم گرفت به جنگل برود…”).
  2. سپس نوبت فرزندتان است که جمله بعدی داستان را بگوید.
  3. به نوبت ادامه دهید تا داستان کامل شود.
• نکات مهم: هیچ جوابی اشتباه نیست! کودک را تشویق کنید تا ایده‌های عجیب و غریب هم بدهد. در پایان داستان، درباره اتفاقات و احساسات شخصیت‌ها صحبت کنید و از او بپرسید که اگر جای خرس کوچولو بود، چه کار می‌کرد.

۳. تئاتر عروسکی یا خیمه‌شب‌بازی

• هدف: نقش‌آفرینی، بیان احساسات، حل تعارض، درک سناریوهای اجتماعی.
• نحوه انجام:
  1. با جوراب‌های کهنه یا کیسه‌های کاغذی، عروسک‌های ساده بسازید.
  2. داستان‌هایی را که می‌دانید (مثلاً شنل قرمزی) یا سناریوهای روزمره (مثلاً دوستی که اسباب‌بازی‌اش را تقسیم نمی‌کند) را با عروسک‌ها اجرا کنید.
  3. اجازه دهید کودک نقش‌ها را انتخاب کند و حتی دیالوگ‌ها را خودش بگوید.
• نکات مهم: این بازی فرصت خوبی برای بررسی روابط بین فردی و حل مشکلات در یک محیط امن است. می‌توانید از کودک بپرسید “به نظرت عروسک ناراحت چی باید بگه؟” یا “چه راهی برای حل این مشکل وجود داره؟”.

۴. کارت‌های احساسات

• هدف: شناسایی دقیق‌تر احساسات، درک محرک‌ها، افزایش دایره لغات احساسی.
• نحوه انجام:
  1. تصاویر مختلفی از چهره‌های با احساسات متفاوت (شاد، غمگین، عصبانی، کنجکاو، خجالتی و غیره) را جمع‌آوری کنید یا خودتان بکشید.
  2. کارت‌ها را به کودک نشان دهید و از او بخواهید نام احساس مربوط به هر تصویر را بگوید.
  3. سپس بپرسید “چه چیزی باعث میشه ما این احساس رو تجربه کنیم؟” یا “آخرین باری که تو این احساس رو داشتی کی بود؟”
• نکات مهم: می‌توانید این بازی را با کارت‌های “چه کاری می‌توانیم انجام دهیم؟” ادامه دهید. مثلاً اگر احساس ناراحتی می‌کنیم، می‌توانیم گریه کنیم، با کسی حرف بزنیم یا نقاشی بکشیم. این کار به مدیریت احساسات در کودکان کمک شایانی می‌کند.

۵. سفر اکتشافی حسی

• هدف: افزایش آگاهی از بدن و محیط، تقویت خودآگاهی، بهبود تمرکز.
• نحوه انجام:
  1. با کودک در یک محیط آرام (مثلاً پارک یا اتاق خودتان) بنشینید.
  2. از او بخواهید چشم‌هایش را ببندد (اگر راحت نیست، نگاهش به نقطه‌ای ثابت باشد).
  3. با هم روی حواس پنج‌گانه تمرکز کنید: “حالا چه صدایی می‌شنوی؟” (صدای پرنده، ماشین، نفس کشیدن خودت). “چه بویی حس می‌کنی؟” (بوی گل، غذا). “چه چیزی را می‌توانی لمس کنی؟” (لباس، زمین).
• نکات مهم: این بازی یک نوع مدیتیشن ساده و مراقبه آگاهانه برای کودکان است که به آن‌ها کمک می‌کند در لحظه زندگی کنند و به احساسات درونی و بیرونی خود آگاه شوند. این آگاهی، سنگ بنای هوش هیجانی است.

۶. بازی “اگر من بودم…”

• هدف: تقویت همدلی در کودکان، درک دیدگاه دیگران، پرورش مهارت‌های حل مسئله.
• نحوه انجام:
  1. یک سناریوی ساده را مطرح کنید (مثلاً “اگر دوستت اسباب‌بازی‌اش را به تو نداد…”).
  2. از کودک بپرسید: “به نظرت دوستت چه احساسی دارد؟” و “اگر تو جای دوستت بودی، چه کار می‌کردی؟”
  3. سناریوهای مختلفی را امتحان کنید: از دست دادن چیزی، برنده شدن، باختن، دعوا با خواهر و برادر.
• نکات مهم: این بازی به کودکان می‌آموزد که دنیا را از چشم دیگران ببینند و نسبت به احساسات آن‌ها حساس باشند. این یک تمرین عالی برای پرورش کودک با قلبی مهربان است.

۷. برج همکاری

• هدف: کار گروهی، ارتباط مؤثر، حل مسئله، مدیریت ناامیدی.
• نحوه انجام:
  1. تعدادی لگو، مکعب یا حتی بالش بیاورید.
  2. هدف این است که با هم بلندترین برج ممکن را بسازید.
  3. قوانین را تعیین کنید، مثلاً “هر بار فقط یک نفر می‌تواند یک قطعه اضافه کند” یا “باید قبل از اضافه کردن هر قطعه، با هم صحبت کنیم.”
• نکات مهم: در حین بازی، به کودک فرصت دهید تا رهبری کند و ایده‌هایش را مطرح کند. اگر برج خراب شد، درباره احساس ناراحتی یا ناامیدی صحبت کنید و با هم راهی برای بهبود پیدا کنید. این بازی به تقویت همکاری و مشارکت می‌انجامد.

۸. بازی “حدس بزن چه احساسی دارم؟”

• هدف: تشخیص احساسات از طریق لحن صدا و زبان بدن، ارتباط غیرکلامی.
• نحوه انجام:
  1. شما یک احساس خاص را در نظر بگیرید (مثلاً عصبانیت).
  2. یک جمله بی‌طرف (مثلاً “امروز هوا خیلی خوبه”) را با لحن آن احساس بیان کنید.
  3. کودک باید احساس شما را حدس بزند.
  4. می‌توانید همین کار را با حرکات بدن (بدون صدا) نیز انجام دهید.
• نکات مهم: این بازی به کودکان کمک می‌کند تا فراتر از کلمات، به پیام‌های پنهان در زبان بدن و لحن صدا توجه کنند. این یک مهارت حیاتی برای ارتباط مؤثر در زندگی واقعی است.

۹. پانتومیم کلمات

• هدف: بیان غیرکلامی، تفسیر پیام، همکاری.
• نحوه انجام:
  1. روی کاغذهایی، کلمات یا جملاتی را بنویسید که بیانگر یک عمل یا یک احساس هستند (مثلاً “خوردن بستنی”، “لرزیدن از سرما”، “خیلی خندیدن”).
  2. به نوبت، یکی از کاغذها را بردارید و مفهوم آن را با پانتومیم (بدون کلام) اجرا کنید.
  3. دیگری باید حدس بزند که چه چیزی اجرا می‌شود.
• نکات مهم: این بازی، علاوه بر جنبه سرگرمی، به کودکان کمک می‌کند تا مهارت‌های ارتباط غیرکلامی خود را توسعه دهند و همچنین درک بهتری از نحوه بیان احساسات و اعمال بدون استفاده از کلمات پیدا کنند.

۱۰. روزنامه‌نگار کوچک

• هدف: گوش دادن فعال، پرسیدن سوالات مناسب، همدلی، توسعه مهارت‌های ارتباطی.
• نحوه انجام:
  1. تصور کنید شما و فرزندتان روزنامه‌نگار هستید.
  2. یکی از شما نقش “مصاحبه‌شونده” (مثلاً یک شخصیت خیالی، یک حیوان، یا حتی خودتان) و دیگری نقش “روزنامه‌نگار” را بازی می‌کند.
  3. روزنامه‌نگار سوالاتی می‌پرسد تا از مصاحبه‌شونده اطلاعات کسب کند (مثلاً “بهترین بخش روزت چی بود؟”، “چه چیزی تو رو ناراحت می‌کنه؟”).
• نکات مهم: بر روی گوش دادن فعال و پرسیدن سوالات باز که کودک را به صحبت بیشتر تشویق می‌کند، تمرکز کنید. این بازی به تقویت مهارت‌های اجتماعی کودک در زمینه گفت‌وگو و درک دیگران بسیار کمک می‌کند.

نکات عمومی برای والدین: حداکثر کردن تأثیر بازی

بازی‌ها به خودی خود ارزشمند هستند، اما نقش والدین در این فرآیند نقشی محوری و تعیین‌کننده است. برای اینکه این بازی‌ها بیشترین تأثیر را بر رشد هوش هیجانی و مهارت‌های زندگی فرزندتان داشته باشند، به نکات زیر توجه کنید:

• مشارکت فعال و آگاهانه: خودتان هم در بازی‌ها غرق شوید. شور و اشتیاق شما به کودک انگیزه می‌دهد. حضور شما به او احساس امنیت می‌دهد و فرصت یادگیری از مدل‌سازی را فراهم می‌کند. همانطور که مادر “لیلا” در تجربه‌ای فرضی می‌گوید: “اوایل فکر می‌کردم فقط باید تماشا کنم، اما وقتی خودم هم با تمام وجود در بازی آینه احساسات شرکت کردم و اغراق‌آمیز شکلک درآوردم، لیلا هم خجالت را کنار گذاشت و شروع کرد به ابراز احساساتش، حتی آن‌هایی که قبلاً مخفی می‌کرد!”
• صبوری و پذیرش: انتظار نداشته باشید که کودک بلافاصله مهارت‌ها را فرا بگیرد. یادگیری یک فرآیند است و نیازمند تکرار، تشویق و پذیرش بدون قید و شرط است. هرگز او را برای “اشتباه” در ابراز احساسات سرزنش نکنید.
• انعطاف‌پذیری: بازی‌ها را متناسب با سن، خلق و خو و علایق فرزندتان تطبیق دهید. اگر کودکی خجالتی دارید، از بازی‌های فردی‌تر شروع کنید و به تدریج به سمت بازی‌های گروهی‌تر بروید.
• پرسشگری هدفمند: بعد از هر بازی، فرصتی برای گفت‌وگو ایجاد کنید. سوالاتی بپرسید مانند: “چه احساسی داشتی؟”، “چیزی بود که ازش خوشت نیومد؟”، “چیزی یاد گرفتی؟” این نوع گفتگوها به خودآگاهی و درک احساسات کمک شایانی می‌کند.
• تقویت مثبت: هر تلاش کودک را ستایش کنید، نه فقط نتیجه نهایی را. تأکید بر فرآیند و تلاش به جای کمال‌گرایی، به [لینک داخلی به: تقویت اعتماد به نفس در کودکان] کمک می‌کند.
• ایجاد فضایی امن: محیط بازی باید جایی باشد که کودک احساس آزادی کند تا خود واقعی‌اش باشد و بدون ترس از قضاوت، احساسات و افکارش را بیان کند. این فضا برای رشد همه‌جانبه کودک ضروری است.

توصیه متخصصان اطفال همواره بر اهمیت بازی‌های تعاملی برای [لینک به منبع معتبر خارجی: American Academy of Pediatrics] رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی تاکید دارد. بازی یک نیاز اساسی است، نه یک فعالیت لوکس.

فراتر از بازی: پرورش محیطی حمایت‌کننده

با اینکه بازی‌ها ابزاری قدرتمند هستند، اما هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی در بستر یک محیط حمایتی و والدگری آگاهانه رشد می‌کنند. چندین راهکار مکمل وجود دارد که می‌توانید در زندگی روزمره خود به کار ببندید:

• گفت‌وگوهای روزانه درباره احساسات: به طور منظم از کودک بپرسید “امروز چه احساسی داشتی؟” و احساسات خودتان را نیز با او در میان بگذارید. این کار به او مدیریت احساسات و درک پیچیدگی‌های عواطف را می‌آموزد.
• الگوی رفتاری مناسب باشید: کودکان از شما یاد می‌گیرند. نحوه مدیریت خشم، حل اختلافات، و ابراز همدلی شما، مهم‌ترین درس‌هایی است که فرزندتان فرا می‌گیرد. [لینک به منبع معتبر خارجی: Harvard Center on the Developing Child]
• خواندن کتاب‌های مربوط به احساسات: کتاب‌های کودکانه زیادی وجود دارند که به صورت جذاب و داستانی، به موضوع احساسات و مهارت‌های اجتماعی می‌پردازند. با هم این کتاب‌ها را بخوانید و درباره شخصیت‌ها و احساساتشان گفت‌وگو کنید.
• اعتبار بخشیدن به احساسات: وقتی کودک احساس ناراحتی، عصبانیت یا ترس می‌کند، به جای گفتن “اینکه ناراحتی نداره”، به او بگویید: “می‌فهمم ناراحتی، حق داری ناراحت باشی.” این کار به او می‌آموزد که احساساتش معتبر هستند و می‌تواند آن‌ها را تجربه کند.
• فرصت‌های حل مسئله: به کودک فرصت دهید تا مشکلات کوچک خود را (با راهنمایی شما) حل کند. این کار مهارت‌های حل مسئله کودکان و اعتماد به نفس او را افزایش می‌دهد.

نتیجه‌گیری

تقویت هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی، یکی از ارزشمندترین سرمایه‌گذاری‌هایی است که والدین می‌توانند برای آینده فرزندانشان انجام دهند. این مهارت‌ها نه تنها به آن‌ها کمک می‌کند تا در مدرسه و بعدها در محیط کار موفق باشند، بلکه پایه و اساس یک زندگی شاد، رضایت‌بخش و معنادار را بنا می‌نهند. با صرف اندکی زمان و خلاقیت، می‌توانید با استفاده از همین ۱۰ بازی ساده، دنیایی از یادگیری و رشد را به روی فرزندتان بگشایید. به یاد داشته باشید که هر بازی فرصتی برای اتصال عمیق‌تر با کودک و ساختن خاطرات ارزشمند است. پس همین امروز شروع کنید، بازی کنید، بخندید و در کنار هم رشد کنید.

نکات کلیدی برای به خاطر سپردن:

• بازی، ابزار اصلی رشد: از بازی‌های ساده و هدفمند برای آموزش مفاهیم پیچیده هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی استفاده کنید.
• مشارکت و همدلی والدین: حضور فعال و آگاهانه شما در بازی‌ها، اثربخشی آن‌ها را دوچندان می‌کند و به کودک احساس امنیت و ارزشمندی می‌دهد.
• محیط حمایتی مداوم: در کنار بازی‌ها، با گفت‌وگوهای روزانه، الگوی مناسب بودن و اعتبار بخشیدن به احساسات، فضایی رشدپرور برای فرزندتان ایجاد کنید.

سوالات متداول (FAQ)

۱. از چه سنی می‌توان این بازی‌ها را برای کودکان شروع کرد؟

بسیاری از این بازی‌ها را می‌توان از سنین پیش‌دبستانی (حدود ۳ تا ۶ سال) شروع کرد و متناسب با رشد کودک، پیچیدگی آن‌ها را افزایش داد. برخی بازی‌ها مانند “آینه احساسات” حتی برای کودکان نوپا نیز قابل اجرا هستند.

۲. چگونه بفهمیم که این بازی‌ها در تقویت هوش هیجانی و مهارت‌های اجتماعی کودک من مؤثر بوده‌اند؟

نشانه‌های اثربخشی شامل: افزایش توانایی کودک در نام‌گذاری احساسات، ابراز احساسات به روشی سالم، همدلی بیشتر با دیگران، بهتر کنار آمدن با خواهر و برادر و همسالان، توانایی حل اختلافات کوچک، و افزایش اعتماد به نفس در موقعیت‌های اجتماعی است. این تغییرات ممکن است تدریجی باشند.

۳. آیا این بازی‌ها برای کودکان درونگرا هم مناسب است؟

بله، بسیاری از این بازی‌ها را می‌توان به صورت انفرادی یا با یک بزرگسال انجام داد که برای کودکان درونگرا ایده‌آل است. برای آن‌ها می‌توانید از بازی‌های یک به یک شروع کنید و به تدریج آن‌ها را به سمت تعاملات گروهی کوچک‌تر سوق دهید. مهم این است که به تمایلات کودک احترام بگذارید و او را تحت فشار قرار ندهید.

۴. چقدر زمان باید به این بازی‌ها اختصاص داد؟

نیازی به زمان‌های طولانی نیست. حتی ۱۵ تا ۲۰ دقیقه بازی هدفمند و باکیفیت در روز می‌تواند بسیار مؤثر باشد. مهم تداوم و کیفیت تعامل است، نه لزوماً کمیت زمان.

۵. نقش والدین در این بازی‌ها چیست؟ آیا باید همیشه برنده باشم؟

نقش والدین تسهیل‌کننده، راهنما و مشارکت‌کننده است. شما نباید همیشه برنده باشید؛ اجازه دهید کودک تجربه برنده شدن و حتی باختن را داشته باشد. مهم‌تر از برد و باخت، فرآیند بازی، ارتباط مؤثر و یادگیری است.

۶. چگونه هوش هیجانی با هوش شناختی (IQ) تفاوت دارد؟

هوش شناختی (IQ) به توانایی‌های منطقی، تحلیلی، استدلال و حل مسائل آکادمیک مربوط می‌شود. در حالی که هوش هیجانی (EQ) به توانایی درک و مدیریت احساسات خود و دیگران، همدلی، خودآگاهی و مهارت‌های اجتماعی مرتبط است. هر دو نوع هوش برای موفقیت در زندگی ضروری هستند و یکدیگر را تکمیل می‌کنند.

۷. اگر کودک همکاری نکرد یا علاقه‌ای نشان نداد، چه باید کرد؟

اگر کودک علاقه‌ای نشان نداد، اصرار نکنید. بازی را متوقف کنید و بعداً در زمان دیگری یا با یک بازی متفاوت امتحان کنید. شاید کودک در آن لحظه آماده نبوده یا بازی با خلق و خوی او جور نیست. مهم است که بازی همیشه با لذت همراه باشد و فشار بر کودک وارد نشود.