پیشگیری و درمان سرماخوردگی در نوزادان: راهنمای جامع
دیدن نوزاد دلبندتان در حالی که بینیاش گرفته، سرفه میکند و بیقرار است، برای هر پدر و مادری دلخراش است. سرماخوردگی، با وجود اینکه یک بیماری ویروسی رایج است، در نوزادان میتواند بسیار نگرانکننده باشد. سیستم ایمنی بدن آنها هنوز در حال تکامل است و علائم حتی یک سرماخوردگی ساده میتواند زندگی آنها را مختل کند. اما نگران نباشید! با دانش و اطلاعات صحیح، میتوانید به بهترین شکل از دلبندتان مراقبت کنید. این راهنمای جامع، هر آنچه را که باید در مورد پیشگیری، شناسایی علائم و درمان سرماخوردگی در نوزادان بدانید، از منابع معتبر پزشکی بینالمللی گردآوری کرده و به شما ارائه میدهد.
تصور کنید که تازه پدر یا مادر شدهاید و هر عطسه کوچک کودکتان قلب شما را به تپش میاندازد. یادم میآید زمانی که اولین سرماخوردگی دختر کوچکم از راه رسید. بینیاش گرفته بود و شیر خوردن برایش دشوار شده بود. آن شب تا صبح بیدار ماندم و تکتک نفسهایش را زیر نظر داشتم. همین تجربه شخصی باعث شد تا عمیقاً در مورد این موضوع تحقیق کنم و حالا اینجا هستم تا این دانش را با شما به اشتراک بگذارم تا شما نیز با اطمینان و آرامش بیشتری با این چالش رایج مواجه شوید.
چرا نوزادان بیشتر سرما میخورند؟
نوزادان و کودکان خردسال به طور متوسط سالیانه بین ۶ تا ۱۰ بار سرما میخورند، رقمی که بسیار بیشتر از بزرگسالان است. این تکرار زیاد دلایل متعددی دارد که درک آنها به ما کمک میکند تا بهتر از آنها مراقبت کنیم:
- سیستم ایمنی نابالغ: سیستم ایمنی نوزادان هنوز در حال شکلگیری است و به اندازه کافی با انواع ویروسها مواجه نشده تا آنتیبادیهای لازم را بسازد. این بدین معنی است که هر ویروس سرماخوردگی جدیدی که وارد بدنشان میشود، یک چالش تازه برای سیستم دفاعی آنهاست.
- محدودیتهای بهداشتی: نوزادان به طور طبیعی دستهای خود را به دهان و بینی میبرند و به هر چیزی که اطرافشان است، دست میزنند. این رفتار، انتقال ویروسها را آسانتر میکند. آنها نمیتوانند مانند بزرگسالان عطسه یا سرفه خود را کنترل کنند یا بهداشت دست را رعایت نمایند.
- تماس با محیط خارج از خانه: با رفتن به مهدکودک، پارک، یا حتی آغوش بستگان و دوستان، نوزادان در معرض ویروسهای بیشتری قرار میگیرند. هر فرد بالغی که سرما خورده باشد و بدون رعایت پروتکلهای بهداشتی با نوزاد در تماس باشد، میتواند منبع آلودگی باشد.
- عدم دریافت دوز کامل واکسنها: برخی واکسنها که میتوانند بدن را در برابر بیماریهای خاص مقاوم کنند، در نوزادی هنوز به طور کامل تزریق نشدهاند یا زمان کافی برای ایجاد ایمنی ندادهاند.
به خاطر داشته باشید که شیر مادر یک منبع حیاتی آنتیبادی است که میتواند تا حد زیادی از ابتلای نوزاد به بیماریها پیشگیری کند و در صورت بیماری، شدت آن را کاهش دهد.
نشانههای سرماخوردگی در نوزادان: چه زمانی نگران باشیم؟
شناسایی زودهنگام علائم سرماخوردگی در نوزادان اهمیت زیادی دارد. علائم معمولاً طی ۱ تا ۳ روز پس از مواجهه با ویروس ظاهر میشوند و شامل موارد زیر هستند:
علائم اولیه و رایج:
- آبریزش بینی: در ابتدا ممکن است شفاف و آبکی باشد و به تدریج غلیظتر و به رنگ زرد یا سبز درآید. Mayo Clinic اشاره میکند که تغییر رنگ ترشحات بینی همیشه نشانهای از عفونت باکتریایی نیست و میتواند بخشی از روند طبیعی بهبودی باشد.
- گرفتگی بینی: این مشکل میتواند شیر خوردن و خواب نوزاد را مختل کند. نوزاد ممکن است با دهان باز نفس بکشد و صدای خسخس از بینیاش شنیده شود.
- سرفه: ممکن است در ابتدا خفیف باشد و به مرور شدیدتر شود. سرفه در نوزادان معمولاً خشک است اما میتواند با خلط نیز همراه باشد.
- عطسه: یکی از راههای بدن برای بیرون راندن ویروسها.
- تب خفیف: در نوزادان زیر ۳ ماه، هرگونه تب (دمای مقعدی ۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر) نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد. در نوزادان بزرگتر، تب خفیف (تا ۳۸.۵ درجه سانتیگراد) ممکن است بخشی از سرماخوردگی باشد.
- بیقراری و کجخلقی: نوزاد ممکن است به دلیل گرفتگی بینی، گلودرد یا سردرد، ناآرام و بدخلق باشد و بیشتر گریه کند.
- مشکل در خواب: گرفتگی بینی و سرفه میتواند مانع از خواب راحت نوزاد شود.
- کاهش اشتها: به دلیل گرفتگی بینی و گلودرد، نوزاد ممکن است میل کمتری به شیر خوردن داشته باشد.
علائم نگرانکننده (زنگ خطر):
اگر هر یک از علائم زیر را در نوزاد خود مشاهده کردید، فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به نزدیکترین مرکز درمانی مراجعه کنید:
- تب بالا: در نوزادان زیر ۳ ماه، هرگونه تب (۳۸ درجه سانتیگراد یا بالاتر)؛ در نوزادان بزرگتر، تب بالای ۳۸.۵ درجه سانتیگراد که با دارو کنترل نمیشود یا با علائم دیگر همراه است. برای اطلاعات بیشتر به مقاله تب در کودکان: هر آنچه والدین باید بدانند مراجعه کنید.
- مشکل در تنفس: تنفس سریع، صدای خسخس شدید هنگام نفس کشیدن، فرو رفتن پوست بین دندهها یا زیر گردن هنگام نفس کشیدن (نشانهای از تلاش زیاد برای تنفس)، یا کبودی اطراف دهان و ناخنها.
- کاهش شدید اشتها و عدم نوشیدن مایعات کافی: منجر به کمآبی بدن میشود. علائم کمآبی شامل خشکی پوشک (کمتر از حد معمول)، خشکی دهان، عدم اشک هنگام گریه و گودی چشمهاست.
- سرفه شدید و مداوم یا سرفههای خلطدار.
- بیحالی شدید و عدم واکنشپذیری: نوزاد بیش از حد خوابآلوده یا بیحال به نظر برسد.
- گوش درد (کشیدن گوش): میتواند نشانهای از عفونت گوش باشد که اغلب با سرماخوردگی همراه است.
- بثورات پوستی: برخی ویروسها میتوانند با بثورات پوستی همراه باشند.
اصول پیشگیری از سرماخوردگی در نوزادان
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است، به خصوص وقتی صحبت از نوزادان باشد. با رعایت این نکات میتوانید شانس ابتلای دلبندتان به سرماخوردگی را به حداقل برسانید:
۱. شستشوی مکرر دستها:
این سادهترین و موثرترین راه برای جلوگیری از گسترش میکروبهاست. هر کسی که قصد دارد با نوزاد در تماس باشد، باید دستهایش را با آب و صابون به مدت حداقل ۲۰ ثانیه بشوید. این موضوع شامل والدین، پرستاران کودک، خواهر و برادر بزرگتر و سایر اعضای خانواده میشود.
۲. دوری از افراد بیمار:
سعی کنید تا حد امکان نوزاد خود را از افرادی که علائم سرماخوردگی یا آنفولانزا دارند، دور نگه دارید. اگر فرد بیماری در خانه است، باید فاصله خود را با نوزاد حفظ کند و در صورت لزوم از ماسک استفاده کند.
۳. شیردهی با شیر مادر:
شیر مادر حاوی آنتیبادیهای حیاتی است که سیستم ایمنی نوزاد را تقویت میکند و او را در برابر بسیاری از عفونتها از جمله سرماخوردگی مقاومتر میسازد. نوزادانی که شیر مادر میخورند، معمولاً کمتر بیمار میشوند و در صورت ابتلا، شدت بیماریشان کمتر است. [لینک به منبع معتبر خارجی: World Health Organization (WHO)] تاکید زیادی بر اهمیت شیر مادر برای سلامت نوزادان دارد.
۴. واکسیناسیون به موقع:
اطمینان حاصل کنید که نوزاد شما تمامی واکسنهای روتین خود را طبق برنامه دریافت میکند. همچنین، واکسن آنفولانزا برای نوزادان بالای ۶ ماه و کلیه اعضای خانواده میتواند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به آنفولانزا را کاهش دهد که علائم مشابه سرماخوردگی دارد.
۵. حفظ بهداشت محیط خانه:
سطوح پرتردد مانند دستگیره درها، میزها و اسباببازیها را به طور منظم ضدعفونی کنید. این کار به کاهش ویروسها در محیط زندگی نوزاد کمک میکند.
۶. عدم استعمال دخانیات در اطراف نوزاد:
دود سیگار و سایر محصولات دخانی باعث تحریک راههای هوایی نوزاد شده و او را مستعد ابتلا به عفونتهای تنفسی میکند.
۷. جلوگیری از لمس صورت نوزاد توسط دیگران:
توصیه کنید که افراد دیگر از بوسیدن یا لمس صورت و دستان نوزاد خودداری کنند، زیرا این کار میتواند ویروسها را به راحتی منتقل کند.
راهکارهای خانگی و مراقبتهای حمایتی برای درمان سرماخوردگی نوزاد
هنگامی که نوزادتان سرما میخورد، هدف اصلی شما باید کاهش علائم، فراهم کردن راحتی و کمک به بدن برای مبارزه با ویروس باشد. این روشها میتوانند به دلبندتان کمک کنند تا راحتتر نفس بکشد و سریعتر بهبود یابد:
۱. پاکسازی بینی نوزاد:
گرفتگی بینی یکی از آزاردهندهترین علائم برای نوزادان است. آنها نمیتوانند فین کنند و این امر شیر خوردن و خوابیدن را دشوار میکند.
- قطره بینی سالین (آب نمک): چند قطره محلول نمکی استریل را در هر سوراخ بینی نوزاد بریزید. این کار به نرم شدن مخاط و رقیق شدن آن کمک میکند.
- پوار بینی (آسپیراسیون بینی): پس از چند دقیقه از ریختن قطره سالین، با استفاده از پوار بینی به آرامی مخاط را از بینی نوزاد خارج کنید. این کار را قبل از شیردهی و خواب انجام دهید تا نوزاد راحتتر باشد. اما مراقب باشید بیش از حد از پوار استفاده نکنید زیرا میتواند باعث تحریک شود.
۲. مرطوب نگه داشتن هوا:
استفاده از دستگاه بخور سرد در اتاق نوزاد میتواند به کاهش گرفتگی بینی و تسکین سرفه کمک کند. هوای مرطوب، مخاط را رقیق کرده و تنفس را آسانتر میکند. اطمینان حاصل کنید که دستگاه بخور را هر روز تمیز میکنید تا از رشد باکتریها و قارچها جلوگیری شود.
۳. هیدراتاسیون کافی:
نوشیدن مایعات فراوان برای نوزادان سرماخورده حیاتی است تا از کمآبی بدن جلوگیری شود. نوزادان شیرخوار باید بیشتر شیر مادر یا شیر خشک بخورند. نوزادان بزرگتر ممکن است مقادیر کمی آب جوشیده سرد شده یا محلول الکترولیت برای کودکان دریافت کنند، البته با مشورت پزشک. [لینک به منبع معتبر خارجی: American Academy of Pediatrics (AAP)] بر اهمیت هیدراتاسیون در بیماریها تاکید دارد.
۴. استراحت کافی:
خواب به سیستم ایمنی بدن کمک میکند تا با عفونت مبارزه کند. سعی کنید محیطی آرام و راحت برای خواب نوزاد فراهم کنید. مطمئن شوید که نوزاد به پشت بخوابد تا خطر سندرم مرگ ناگهانی نوزاد (SIDS) کاهش یابد. برای راهنمایی بیشتر به نکات مهم برای خواب ایمن نوزاد مراجعه کنید.
۵. تسکین تب و درد (با مشورت پزشک):
اگر نوزاد تب دارد یا به نظر میرسد درد دارد (مثلاً بیقرار است)، میتوانید با مشورت پزشک از استامینوفن مخصوص نوزادان استفاده کنید. دوز مناسب بر اساس وزن نوزاد تعیین میشود. هرگز بدون مشورت پزشک به نوزاد زیر ۳ ماه داروی تببر ندهید. ایبوپروفن معمولاً برای نوزادان زیر ۶ ماه توصیه نمیشود.
۶. حمام بخار:
نشستن با نوزاد در حمامی که پر از بخار آب گرم شده (بدون اینکه آب روی نوزاد بریزد) میتواند به باز شدن مجاری تنفسی و کاهش گرفتگی بینی کمک کند. این کار را برای ۱۵-۱۰ دقیقه انجام دهید.
۷. ماساژ ملایم و نوازش:
ماساژ ملایم قفسه سینه و پشت نوزاد میتواند به او احساس آرامش بدهد. نوازش و در آغوش گرفتن نوزاد بیمار، نه تنها از نظر روحی برای او مفید است، بلکه به شما کمک میکند تا اوضاع او را بهتر تحت نظر بگیرید و احساس امنیت به او بدهید. زمانی که دخترم سرما خورده بود، هیچ چیز به اندازه آغوش گرم مادر و لالاییهای آرامشبخش، او را آرام نمیکرد، حتی اگر برای چند دقیقه کوتاه هم که شده بود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
دانستن اینکه چه زمانی علائم سرماخوردگی نوزاد از یک حالت طبیعی فراتر رفته و نیاز به مداخله پزشکی دارد، بسیار حیاتی است. این لیست خلاصهای از علائم زنگ خطر است که پیشتر ذکر شد:
- تب بالا (در نوزادان زیر ۳ ماه: هرگونه تب؛ در نوزادان بزرگتر: تب بالای ۳۸.۵ درجه سانتیگراد).
- مشکل در تنفس، از جمله تنفس سریع، صدای خسخس، فرو رفتن پوست بین دندهها یا کبودی.
- کاهش شدید اشتها و علائم کمآبی بدن (خشکی پوشک، خشکی دهان، عدم اشک).
- سرفه شدید، مداوم یا سرفههای خلطدار که بدتر میشود.
- بیحالی شدید، ضعف یا عدم واکنشپذیری.
- کشیدن گوشها (نشانهای از عفونت گوش).
- علائم سرماخوردگی که پس از ۱۰-۷ روز بهبود نمییابد یا بدتر میشود.
- هرگونه بثورات پوستی غیرمعمول.
- گریههای بیامان و غیرقابل تسکین.
همیشه بهتر است در صورت کوچکترین تردید یا نگرانی با پزشک اطفال خود مشورت کنید. آنها میتوانند بهترین تشخیص و راهنمایی را ارائه دهند.
داروها و سرماخوردگی نوزاد: بایدها و نبایدها
استفاده از دارو در نوزادان، به خصوص برای سرماخوردگی، نیازمند احتیاط فراوان و مشورت با پزشک است.
نبایدها:
- داروهای سرماخوردگی و سرفه بدون نسخه: هرگز به نوزادان و کودکان زیر ۲ سال داروهای سرماخوردگی و سرفه بدون نسخه ندهید. این داروها ممکن است عوارض جانبی جدی داشته باشند و طبق توصیه CDC برای این گروه سنی بیاثر یا حتی مضر باشند.
- آنتیبیوتیکها: سرماخوردگی ناشی از ویروسهاست و آنتیبیوتیکها فقط روی باکتریها موثرند. بنابراین، آنتیبیوتیکها برای درمان سرماخوردگی بیفایدهاند و مصرف بیرویه آنها میتواند باعث مقاومت آنتیبیوتیکی شود.
- آسپیرین: هرگز به نوزادان و کودکان آسپیرین ندهید، زیرا میتواند باعث سندرم ری (Reye’s syndrome) شود که یک بیماری نادر اما جدی و کشنده است.
- داروهای بزرگسالان: هیچ داروی بزرگسالانهای را بدون مشورت پزشک به نوزاد ندهید. دوز و ترکیبات آنها برای بدن ظریف نوزاد مناسب نیست.
بایدها (با مشورت پزشک):
- استامینوفن (تیلنول): برای کاهش تب و درد در نوزادان بالای ۲ ماه (یا با مشورت پزشک برای زیر ۲ ماه) با دوز دقیق تجویز شده توسط پزشک.
- ایبوپروفن (ادویل، موترین): برای نوزادان بالای ۶ ماه، برای کاهش تب و درد، با دوز دقیق.
همیشه بروشور دارو را به دقت مطالعه کنید و دستورالعملهای پزشک یا داروساز را رعایت نمایید. از پیمانه یا قطرهچکان مخصوص دارو استفاده کنید تا دوز دقیق را اطمینان حاصل کنید.
تفاوت سرماخوردگی، آنفولانزا و RSV در نوزادان
علائم این سه بیماری تنفسی در نوزادان بسیار شبیه به هم هستند و افتراق آنها بدون آزمایش پزشکی دشوار است. با این حال، تفاوتهای کلیدی وجود دارد:
۱. سرماخوردگی (Common Cold):
- عامل: عمدتاً رینوویروسها و سایر ویروسها.
- علائم: آبریزش بینی، گرفتگی بینی، عطسه، سرفه خفیف، تب پایین یا بدون تب.
- شروع: تدریجی.
- شدت: معمولاً خفیف تا متوسط، بهبود در ۷-۱۰ روز.
۲. آنفولانزا (Flu):
- عامل: ویروسهای آنفولانزا.
- علائم: شروع ناگهانی، تب بالا، لرز، بدندرد، خستگی شدید، سرفه خشک، گلودرد، گرفتگی بینی. در نوزادان ممکن است علائم گوارشی مانند استفراغ و اسهال نیز مشاهده شود.
- شروع: ناگهانی و شدید.
- شدت: میتواند جدی باشد و منجر به عوارض مانند ذاتالریه شود، به خصوص در نوزادان.
۳. ویروس سنسیشیال تنفسی (RSV):
- عامل: ویروس سنسیشیال تنفسی.
- علائم: بسیار شبیه به سرماخوردگی در ابتدا، اما میتواند به سرعت بدتر شود و منجر به برونشیولیت (التهاب مجاری هوایی کوچک در ریه) یا ذاتالریه شود. علائم شامل سرفه شدید، خسخس سینه، تنگی نفس، تنفس سریع و دشوار، و گاهی اوقات تب است.
- شروع: تدریجی، اما میتواند به سرعت پیشرفت کند.
- شدت: در نوزادان، به خصوص نارسها یا دارای بیماریهای زمینهای، میتواند بسیار جدی و خطرناک باشد و نیاز به بستری شدن در بیمارستان داشته باشد.
از آنجایی که تشخیص دقیق بدون آزمایشهای پزشکی دشوار است، همیشه در صورت مشاهده علائم شدید تنفسی یا بدتر شدن وضعیت نوزاد، به پزشک مراجعه کنید.
نتیجهگیری
سرماخوردگی در نوزادان بخش اجتنابناپذیری از سالهای اولیه زندگی است، اما با آگاهی و مراقبت صحیح، میتوانید این دوران را برای خود و دلبندتان قابل تحملتر کنید. به عنوان والدین، شما بهترین محافظان فرزندانتان هستید. به غریزه خود اعتماد کنید، علائم را به دقت زیر نظر بگیرید و در صورت نیاز بدون تردید از کمک پزشکی حرفهای بهرهمند شوید. با رعایت اصول پیشگیری، حفظ بهداشت و اعمال راهکارهای درمانی حمایتی، میتوانید به نوزاد خود کمک کنید تا سریعتر بهبود یابد و سلامتی خود را باز یابد.
نکات کلیدی (Key Takeaways):
- پیشگیری، اولویت اول: شستشوی مکرر دستها، دوری از افراد بیمار، شیردهی با شیر مادر و واکسیناسیون به موقع، بهترین دفاع در برابر سرماخوردگی هستند.
- علائم را بشناسید و مراقبت کنید: با پاکسازی منظم بینی، مرطوب نگه داشتن هوا، هیدراتاسیون کافی و فراهم کردن استراحت، به نوزاد خود کمک کنید تا راحتتر باشد.
- زنگ خطرها را جدی بگیرید: در صورت مشاهده تب بالا، مشکلات تنفسی، کمآبی شدید یا بیحالی، فوراً با پزشک مشورت کنید. هرگز به نوزادان زیر ۲ سال داروهای سرماخوردگی بدون نسخه ندهید.
پرسشهای متداول (FAQ)
در ادامه به برخی از سوالات رایج والدین درباره سرماخوردگی نوزادان پاسخ میدهیم:
۱. چه تفاوتی بین سرماخوردگی نوزاد و آنفولانزا وجود دارد؟
سرماخوردگی معمولاً با علائم خفیفتری مانند آبریزش بینی و عطسه شروع میشود و تب کمی دارد یا ندارد. آنفولانزا معمولاً با شروع ناگهانی تب بالا، لرز، بدندرد شدید و خستگی زیاد همراه است. آنفولانزا میتواند جدیتر باشد و به خصوص در نوزادان به عوارض خطرناکی منجر شود. تشخیص قطعی اغلب نیاز به آزمایش پزشکی دارد.
۲. آیا میتوانم به نوزادم داروهای سرماخوردگی بزرگسالان را بدهم؟
خیر، هرگز نباید به نوزادان و کودکان خردسال داروهای سرماخوردگی بزرگسالان را بدهید. این داروها برای آنها بسیار قوی هستند و میتوانند عوارض جانبی جدی و حتی کشنده داشته باشند. داروهای سرماخوردگی بدون نسخه نیز برای نوزادان زیر ۲ سال توصیه نمیشوند. همیشه قبل از دادن هرگونه دارو به نوزاد، با پزشک مشورت کنید.
۳. سرماخوردگی در نوزادان معمولاً چند روز طول میکشد؟
یک سرماخوردگی معمولی در نوزادان معمولاً ۷ تا ۱۰ روز طول میکشد تا بهبود یابد. علائم ممکن است در چند روز اول بدتر شوند و سپس به تدریج فروکش کنند. اگر علائم پس از ۱۰ روز بهبود نیافتند یا بدتر شدند، حتماً با پزشک تماس بگیرید.
۴. چگونه بینی نوزاد سرماخورده را به طور موثر تمیز کنم؟
برای تمیز کردن بینی نوزاد، ابتدا چند قطره محلول سالین (آب نمک استریل) را در هر سوراخ بینی بریزید تا مخاط نرم و رقیق شود. پس از چند دقیقه، با استفاده از یک پوار بینی تمیز و به آرامی مخاط را خارج کنید. این کار را قبل از شیردهی و خواب انجام دهید تا نوزاد راحتتر باشد. از انجام بیش از حد این کار خودداری کنید تا از تحریک مخاط بینی جلوگیری شود.
۵. آیا واکسن آنفولانزا برای نوزادان مفید است؟
بله، واکسن آنفولانزا برای نوزادان بالای ۶ ماه توصیه میشود و میتواند به طور قابل توجهی خطر ابتلا به آنفولانزا و شدت آن را کاهش دهد. همچنین، واکسیناسیون سایر اعضای خانواده نیز به ایجاد “مصونیت گلهای” کمک کرده و از نوزاد در برابر ویروس محافظت میکند.
۶. آیا مکملهای ویتامین C برای پیشگیری از سرماخوردگی در نوزادان موثرند؟
شواهد علمی کافی برای اثبات اثربخشی مکملهای ویتامین C در پیشگیری یا درمان سرماخوردگی در نوزادان وجود ندارد. بهترین راه برای تقویت سیستم ایمنی نوزاد، تغذیه مناسب (شیر مادر)، واکسیناسیون به موقع و رعایت بهداشت است. هرگونه مکمل را فقط با مشورت پزشک به نوزاد بدهید.
۷. چه زمانی نوزاد سرماخورده میتواند به مهدکودک برگردد؟
معمولاً نوزاد میتواند زمانی به مهدکودک برگردد که تب نداشته باشد (بدون استفاده از داروهای تببر) و بتواند در فعالیتهای عادی شرکت کند. با این حال، بسیاری از مهدکودکها سیاستهای خاص خود را در مورد بیماری کودکان دارند. بهتر است با مهدکودک فرزندتان مشورت کنید و همچنین توصیههای پزشک را در نظر بگیرید تا از انتقال بیماری به سایر کودکان جلوگیری شود.
ثبت ديدگاه