چطور با بازی‌های ساده، هوش هیجانی کودک خود را تقویت کنیم؟

در دنیای پرشتاب امروز، والدین بیش از هر زمان دیگری به دنبال راهکارهایی هستند که فرزندانشان نه تنها از نظر تحصیلی موفق باشند، بلکه از نظر عاطفی و اجتماعی نیز رشد کنند. یکی از مهم‌ترین مهارت‌هایی که می‌تواند آینده‌ای روشن و روابطی سالم برای کودکان رقم بزند، «هوش هیجانی» است. خوشبختانه، تقویت این هوش پیچیده نیازی به کلاس‌های پرهزینه یا اسباب‌بازی‌های گران‌قیمت ندارد؛ بلکه می‌توان با بازی‌های ساده و خانگی، پایه‌های محکمی برای رشد عاطفی کودک بنا نهاد. این مقاله به شما، والدین آگاه، نشان می‌دهد که چگونه با صرف کمی زمان و خلاقیت، هوش هیجانی کودک دلبندتان را به اوج برسانید.

هوش هیجانی چیست و چرا برای کودکان ضروری است؟

پیش از آنکه به سراغ بازی‌ها برویم، لازم است درک درستی از مفهوم هوش هیجانی (Emotional Intelligence یا EQ) داشته باشیم. هوش هیجانی فراتر از دانستن احساسات است؛ این توانایی شامل درک، استفاده، مدیریت و کنترل هیجانات خود و دیگران می‌شود. این مهارت نقشی کلیدی در موفقیت‌های فردی و اجتماعی، از دوران کودکی تا بزرگسالی ایفا می‌کند.

تعریف هوش هیجانی (EI)

هوش هیجانی را می‌توان به زبان ساده، توانایی “درک و مدیریت احساسات” تعریف کرد. این شامل پنج عنصر اصلی می‌شود: خودآگاهی، خودتنظیمی، انگیزش، همدلی و مهارت‌های اجتماعی. کودکان با هوش هیجانی بالا، قادرند احساسات خود را شناسایی کنند، آن‌ها را به شیوه‌ای سالم بیان کنند، با چالش‌ها کنار بیایند و با دیگران ارتباط موثری برقرار کنند. [لینک به منبع معتبر خارجی: Yale Center for Emotional Intelligence] تحقیقات نشان می‌دهد که هوش هیجانی می‌تواند حتی از ضریب هوشی (IQ) در تعیین موفقیت‌های زندگی مهم‌تر باشد.

ارکان اصلی هوش هیجانی در کودکان

• خودآگاهی هیجانی: توانایی شناسایی و درک احساسات خود (مثلاً تشخیص دادن اینکه الان ناراحت، عصبانی یا خوشحال هستم).
• خودتنظیمی (مدیریت هیجانات): کنترل تکانه‌ها و توانایی مدیریت احساسات قوی به شیوه‌ای سازنده (مثلاً آرام کردن خود هنگام عصبانیت).
• انگیزش: توانایی استفاده از هیجانات برای رسیدن به اهداف، استقامت و تاب‌آوری در برابر ناامیدی‌ها.
• همدلی در کودکان: درک و سهیم شدن در احساسات دیگران و توانایی دیدن دنیا از دیدگاه آن‌ها.
• مهارت‌های اجتماعی: توانایی ایجاد و حفظ روابط سالم، برقراری ارتباط موثر و حل تعارضات.

اهمیت هوش هیجانی در آینده کودک

تقویت هوش هیجانی از سنین پایین، مزایای بی‌شماری برای رشد و تربیت فرزند شما به همراه دارد. کودکانی که هوش هیجانی بالایی دارند، معمولاً در مدرسه موفق‌ترند، روابط دوستانه عمیق‌تری دارند، کمتر دچار مشکلات رفتاری می‌شوند و در مواجهه با استرس، انعطاف‌پذیری بیشتری از خود نشان می‌دهند. آن‌ها بهتر می‌توانند احساسات دشوار را مدیریت کنند، با دیگران کنار بیایند و در نهایت، انسان‌های شادتری باشند. این مهارت‌ها برای ارتباط موثر و موفقیت در تمامی جنبه‌های زندگی، از تحصیل تا شغل و زندگی شخصی، حیاتی هستند.

نقش بازی در رشد هیجانی کودکان

بازی، زبان طبیعی کودکان است. آن‌ها از طریق بازی، دنیا را کشف می‌کنند، مهارت‌های جدیدی یاد می‌گیرند و شخصیت خود را شکل می‌دهند. برای رشد عاطفی نیز، هیچ ابزاری قدرتمندتر از بازی‌های هدفمند و آگاهانه نیست. بازی فرصتی امن فراهم می‌کند تا کودکان بتوانند احساسات مختلف را تجربه، تمرین و مدیریت کنند.

بازی: بهترین ابزار یادگیری برای کودکان

کودکان در حین بازی، بدون فشار و استرس، مهارت‌های پیچیده‌ای مانند حل مسئله کودک، خلاقیت و همکاری را می‌آموزند. وقتی این بازی‌ها به سمت تقویت هوش هیجانی هدایت می‌شوند، کودک در فضایی شاد و سرگرم‌کننده، با مفاهیم انتزاعی مانند همدلی، خشم و شادی آشنا می‌شود. این تجربیات ملموس، بسیار موثرتر از سخنرانی‌ها و نصیحت‌های مستقیم هستند.

چگونه بازی‌ها به رشد عاطفی کمک می‌کنند؟

بازی‌ها فرصت‌هایی بی‌نظیر برای خودآگاهی هیجانی، تنظیم هیجان و مهارت‌های اجتماعی فراهم می‌کنند. برای مثال، یک کودک در حین بازی با دوستانش یاد می‌گیرد که چگونه احساسات خود را بیان کند، نیازهای دیگران را درک کند و در صورت بروز اختلاف، راه حلی پیدا کند. این‌ها دقیقاً همان ارکان هوش هیجانی هستند. بازی درمانی نیز بر اساس همین اصل استوار است که کودکان از طریق بازی، می‌توانند با چالش‌های عاطفی خود کنار بیایند.

یک حکایت کوچک از دل زندگی:
تصور کنید سارا کوچولو، بعد از یک روز خسته‌کننده در مهدکودک، با گریه به خانه می‌آید. مادرش به جای آنکه سریع بگوید “چیزی نیست عزیزم، ساکت باش!”، با او بازی “آینه احساسات” را انجام می‌دهد. سارا با حرکات دست و چهره، نشان می‌دهد که چقدر ناراحت و عصبانی است. مادر نیز با تقلید این حرکات، تأیید می‌کند که احساسات او را درک کرده است. ناگهان سارا لبخندی می‌زند. مادر می‌پرسد: “چه چیزی سارا را ناراحت کرد؟” سارا توضیح می‌دهد که دوستش اسباب‌بازی او را گرفته. مادر می‌پرسد: “و الان چه احساسی داری؟” سارا می‌گوید: “حس می‌کنم دلم می‌خواد جیغ بزنم!” مادر می‌گوید: “من درک می‌کنم، گاهی اوقات من هم همین حس را دارم. بیا با هم یک بازی انجام دهیم که به ما کمک کند وقتی عصبانی هستیم، آرام شویم.” این مکالمه و بازی، نه تنها به سارا کمک کرد احساساتش را بشناسد و بیان کند، بلکه راهی برای مدیریت آن نیز به او نشان داد. این یعنی والدگری آگاهانه در عمل.

بازی‌های ساده برای تقویت خودآگاهی هیجانی

اولین قدم در هوش هیجانی، شناخت احساسات خود است. این بازی‌ها به کودکان کمک می‌کنند تا احساسات مختلف را نام‌گذاری کرده و ارتباط آن‌ها را با واکنش‌های فیزیکی و ذهنی خود درک کنند.

1. بازی “آینه احساسات” (Mirroring Emotions)

• نحوه بازی: شما یک حالت چهره (خندان، غمگین، عصبانی، متعجب) به خود می‌گیرید و کودک باید آن را تقلید کند. سپس جای شما عوض می‌شود. در حین بازی، نام احساس را بگویید (مثلاً “اوه، مامان الان خیلی خوشحاله!”).
• هدف: کمک به کودک برای نام‌گذاری احساسات، ارتباط دادن حالت چهره با احساسات و درک اینکه دیگران هم این احساسات را دارند.
• مناسب برای: 2 تا 6 سال.

2. بازی “چه حسی داری؟” (How Do You Feel?)

• نحوه بازی: می‌توانید از کارت‌های احساسات استفاده کنید یا به سادگی در مورد احساسات روزمره صحبت کنید. هر روز از کودک بپرسید “امروز چه حسی داری؟” و از او بخواهید دلیلش را توضیح دهد. برای کودکان کوچکتر، می‌توانید از نقاشی استفاده کنید: “یک چهره برای احساسی که الان داری بکش.”
• هدف: تشویق به بیان کلامی احساسات، توسعه دایره لغات احساسی و ارتباط دادن احساسات با رویدادها.
• مناسب برای: 3 سال به بالا.

3. داستان‌گویی با عروسک‌ها (Puppet Storytelling)

• نحوه بازی: از چند عروسک انگشتی یا دستی استفاده کنید و با آن‌ها داستانی بسازید که شامل موقعیت‌های هیجانی مختلف باشد. مثلاً یک عروسک گم می‌شود و ناراحت است، دیگری آن را پیدا می‌کند و خوشحال می‌شود. از کودک بپرسید عروسک‌ها چه احساسی دارند.
• هدف: ایجاد فرصتی برای تجربه و بحث در مورد احساسات در یک فضای امن و غیرمستقیم، تقویت خودآگاهی هیجانی.
• مناسب برای: 3 تا 7 سال.

بازی‌هایی برای تقویت همدلی و مهارت‌های اجتماعی

همدلی، اساس روابط انسانی سالم است. این بازی‌ها به کودکان کمک می‌کنند تا احساسات دیگران را درک کرده و واکنش‌های مناسب نشان دهند.

1. بازی “حدس بزن من کی‌ام؟” (Guess Who I Am?) – با تمرکز بر احساسات دیگران

• نحوه بازی: شما یا کودک، نقش یک شخصیت (مثلاً یک خرس عصبانی، یک پرنده ترسیده، یک دوست خوشحال) را بازی می‌کنید و طرف مقابل باید حدس بزند شما چه احساسی دارید و چرا.
• هدف: تقویت مهارت همدلی در کودکان با قرار گرفتن در موقعیت‌های مختلف و درک احساسات دیگران.
• مناسب برای: 4 سال به بالا.

2. بازی “نقش‌آفرینی‌های هیجانی” (Emotional Role-Playing)

• نحوه بازی: موقعیت‌های روزمره را شبیه‌سازی کنید (مثلاً “اگر دوستت اسباب‌بازی‌ات را بشکند، چه می‌کنی؟” یا “اگر کسی در پارک زمین بخورد، چه حسی داری؟”). از کودک بخواهید نقش شخصیت‌های مختلف را بازی کند و احساسات آن‌ها را بیان کند.
• هدف: تمرین مهارت‌های اجتماعی، حل مسئله در موقعیت‌های اجتماعی و درک دیدگاه‌های متفاوت.
• مناسب برای: 5 سال به بالا.

3. “در نقش او” (In Their Shoes)

• نحوه بازی: هنگام خواندن کتاب داستان یا تماشای فیلم، مکث کنید و بپرسید: “شخصیت داستان الان چه حسی دارد؟” یا “اگر تو جای او بودی، چه احساسی داشتی و چه کاری می‌کردی؟”
• هدف: تشویق به فکر کردن درباره احساسات و انگیزه‌های شخصیت‌ها، تقویت همدلی و دیدن دنیا از چشم دیگران.
• مناسب برای: 4 سال به بالا.

بازی‌هایی برای مدیریت و تنظیم هیجانات

یکی از دشوارترین بخش‌های هوش هیجانی، تنظیم هیجان است. این بازی‌ها به کودکان کمک می‌کنند تا راه‌های سالمی برای کنترل خشم، ناامیدی و اضطراب پیدا کنند.

1. “نفس عمیق اژدها” (Dragon Breath)

• نحوه بازی: به کودک بگویید وقتی عصبانی یا ناراحت است، می‌تواند مانند یک اژدها نفس بکشد. از او بخواهید یک نفس عمیق از بینی بکشد و آن را از دهان با صدای “شششش” بیرون دهد، گویی آتش اژدهاست. می‌توانید دست‌هایش را مانند بال‌های اژدها باز و بسته کند.
• هدف: آموزش یک تکنیک ساده و موثر برای آرامش و کنترل خشم یا اضطراب.
• مناسب برای: 3 سال به بالا.

2. “مجسمه‌های سکوت” (Still Statues)

• نحوه بازی: وقتی کودک هیجان‌زده یا پرانرژی است، از او بخواهید برای لحظه‌ای مانند یک مجسمه ساکت و بی‌حرکت بماند. سپس می‌توانید از او بخواهید یک مجسمه از حس خوشحالی، مجسمه خشم یا هر حس دیگری بسازد.
• هدف: افزایش آگاهی بدنی، کمک به آرام کردن ذهن و بدن، و تمرین تنظیم هیجان.
• مناسب برای: 4 سال به بالا.

3. “ببین، حس کن، عمل کن” (Observe, Feel, Act)

• نحوه بازی: این بازی یک استراتژی سه مرحله‌ای است. وقتی کودک با موقعیت دشواری روبروست (مثلاً یکی از دوستانش او را به بازی راه نمی‌دهد):
  1. ببین: از او بپرسید چه چیزی می‌بیند؟ (بچه‌ها در حال بازی هستند، یکی از آن‌ها عصبانی به نظر می‌رسد).
  2. حس کن: از او بپرسید چه حسی دارد؟ (احساس تنهایی، ناامیدی).
  3. عمل کن: با هم راه‌هایی برای واکنش پیدا کنید (می‌تواند از آن‌ها بپرسد آیا می‌تواند بازی کند، یا خودش یک بازی دیگر شروع کند).
• هدف: آموزش یک چارچوب عملی برای حل مسئله کودک و مدیریت واکنش‌های هیجانی در مواجهه با چالش‌ها. این بازی سلامت روان کودک را نیز تقویت می‌کند.
• مناسب برای: 5 سال به بالا.

بازی‌های تقویت کننده مهارت‌های حل مسئله و تاب‌آوری

هوش هیجانی شامل توانایی مقابله با مشکلات و بازیابی از شکست‌ها نیز می‌شود. این بازی‌ها به کودکان می‌آموزند که چگونه خلاقانه فکر کنند و در مواجهه با چالش‌ها تاب‌آوری کودکان را افزایش دهند.

1. “چالش برج سازی” (Tower Challenge)

• نحوه بازی: به کودک چند وسیله محدود (مانند چند تکه لگو، چند برگ کاغذ، یک نوار چسب) بدهید و از او بخواهید بلندترین برجی را که می‌تواند، بسازد. اگر برجش خراب شد، او را تشویق کنید که دوباره تلاش کند و راه حل جدیدی پیدا کند.
• هدف: تقویت حل مسئله کودک، تفکر خلاق و پایداری در برابر شکست.
• مناسب برای: 4 سال به بالا.

2. “معمای گم شده” (Lost Puzzle)

• نحوه بازی: یک اسباب‌بازی یا شیء محبوب کودک را پنهان کنید و از او بخواهید با پرسیدن سؤالاتی که پاسخشان “بله” یا “خیر” است، آن را پیدا کند.
• هدف: تقویت مهارت‌های منطقی، حل مسئله کودک و افزایش توجه و تمرکز.
• مناسب برای: 3 سال به بالا.

3. “داستان‌های با پایان باز” (Open-Ended Stories)

• نحوه بازی: شما یک داستان را شروع کنید (مثلاً “یک روز، یک بچه میمون از مادرش جدا شد و گم شد…”) و از کودک بخواهید داستان را ادامه دهد. می‌توانید او را راهنمایی کنید تا راه‌حل‌هایی برای مشکلات شخصیت‌ها پیدا کند.
• هدف: تقویت خلاقیت، حل مسئله کودک در موقعیت‌های فرضی و توسعه ارتباط موثر از طریق داستان‌گویی.
• مناسب برای: 4 سال به بالا.

نکات کلیدی برای والدین در حین بازی‌ها

حضور و واکنش‌های شما به عنوان والد، در موفقیت این بازی‌ها و تقویت هوش هیجانی کودک بسیار اهمیت دارد. بازی‌ها تنها ابزاری هستند؛ اما رویکرد شما روح آن‌هاست.

1. صبوری و انعطاف‌پذیری

هر کودکی سرعت رشد خاص خود را دارد. ممکن است برخی بازی‌ها برای کودک شما جذابیت کمتری داشته باشند یا در ابتدا نتواند کاملاً با آن‌ها ارتباط برقرار کند. صبور باشید، بازی‌ها را تغییر دهید و به جای اصرار، فضایی را ایجاد کنید که کودک از آن لذت ببرد. هدف، آموزش غیرمستقیم و ایجاد فضایی امن برای اکتشاف است.

2. تشویق و تأیید مثبت

هر تلاش کوچکی را تشویق کنید، حتی اگر نتایج عالی نباشند. بگویید: “آفرین که تلاش کردی!” یا “چقدر قشنگ احساساتت را بیان کردی.” تأیید احساسات کودک بسیار مهم است: “می‌دانم که الان ناراحتی/عصبانی هستی، و اشکالی ندارد این حس را داشته باشی.” این کار به او کمک می‌کند تا احساساتش را بپذیرد و بداند که همه احساسات معتبر هستند.

3. مدل‌سازی هیجانی (Emotional Modeling)

شما بهترین الگو برای فرزندتان هستید. نحوه بیان و مدیریت احساسات خودتان را مشاهده می‌کنید. زمانی که خودتان عصبانی یا ناراحت هستید، سعی کنید احساساتتان را به شیوه‌ای سالم بیان کنید: “من الان کمی عصبانی هستم، نیاز دارم چند نفس عمیق بکشم تا آرام شوم.” این کار به کودک نشان می‌دهد که مدیریت هیجانات یک مهارت آموختنی است و حتی بزرگسالان هم گاهی اوقات به کمک نیاز دارند. این بخش مهمی از والدگری آگاهانه است.

4. ایجاد فضای امن و پذیرا

مهم‌ترین نکته این است که کودک در طول بازی احساس امنیت کند تا بتواند آزادانه احساسات خود را بروز دهد و ریسک کند. فضای قضاوت‌گر یا انتقادی، مانع بزرگی برای رشد هوش هیجانی است. مطمئن شوید که کودک می‌داند در هر حالتی، احساساتش پذیرفته شده و دوستش دارید. این حس امنیت، پایه‌ای برای سلامت روان کودک است و به او کمک می‌کند تا در آینده نیز با اعتماد به نفس بیشتری با چالش‌ها روبرو شود.

نتیجه‌گیری

تقویت هوش هیجانی در کودکان، هدیه‌ای ارزشمند است که والدین می‌توانند با ابزارهای ساده و در دسترس، آن را به فرزندانشان ببخشند. بازی‌های معرفی شده در این مقاله، تنها نمونه‌هایی از بی‌شمار فعالیت‌هایی هستند که می‌توانند به رشد عاطفی و اجتماعی کودک شما کمک کنند. از طریق این بازی‌ها، کودکان نه تنها یاد می‌گیرند احساسات خود را شناسایی و مدیریت کنند، بلکه همدلی، مهارت‌های اجتماعی و توانایی حل مسئله کودک را نیز در خود تقویت می‌کنند. به یاد داشته باشید که کلید موفقیت، در حضور آگاهانه شما، صبوری و ایجاد فضایی پر از عشق و حمایت نهفته است. هر لحظه بازی، فرصتی برای ساختن فردایی شادتر و موفق‌تر برای فرزندتان است. با این رویکرد، شما نه تنها والدین یک کودک موفق، بلکه یک انسان قوی و متعادل هستید.

Key Takeaways (نکات کلیدی)

1. بازی زبان کودکان است: از بازی‌های ساده خانگی به عنوان ابزاری قدرتمند برای آموزش و تقویت هوش هیجانی، همدلی و مهارت‌های حل مسئله در فرزندتان استفاده کنید.
2. بر پنج رکن تمرکز کنید: بازی‌ها را با هدف تقویت خودآگاهی، خودتنظیمی، انگیزش، همدلی و مهارت‌های اجتماعی طراحی یا انتخاب کنید تا رشد همه جانبه کودک را تضمین نمایید.
3. حضور شما کلید موفقیت است: با صبوری، تشویق مثبت و مدل‌سازی هیجانی صحیح، بهترین الگو و راهنما برای کودک خود باشید و فضایی امن و پذیرنده برای ابراز احساسات او فراهم آورید.

بخش پرسش و پاسخ (FAQ)

در اینجا به برخی از سوالات رایج والدین در مورد تقویت هوش هیجانی کودکان پاسخ می‌دهیم:

۱. هوش هیجانی را از چه سنی می‌توان در کودک تقویت کرد؟

تقویت هوش هیجانی را می‌توان از سنین بسیار پایین، حتی از دوران نوپایی (۱ تا ۳ سالگی) آغاز کرد. در این سنین، تمرکز بر روی نام‌گذاری احساسات اولیه (خوشحالی، ناراحتی، عصبانیت) و کمک به کودک برای ابراز آن‌ها به شیوه‌ای سالم است. هرچه زودتر شروع کنید، پایه‌های محکم‌تری برای رشد عاطفی کودک بنا می‌نهید.

۲. اگر کودک من تمایلی به بازی‌های پیشنهادی نشان ندهد، چه باید کرد؟

اجبار هرگز نتیجه مثبتی ندارد. اگر کودک تمایلی نشان نداد، اصرار نکنید. می‌توانید بازی را کمی تغییر دهید، یا آن را در قالب یک فعالیت دیگر که کودک دوست دارد، بگنجانید. گاهی اوقات، فقط مشاهده شما در حال بازی کردن با عروسک‌ها یا صحبت در مورد احساساتتان می‌تواند او را کنجکاو کند. به یاد داشته باشید، هدف اصلی ایجاد فضایی شاد و بدون فشار است.

۳. آیا پسران و دختران به رویکردهای متفاوتی برای تقویت هوش هیجانی نیاز دارند؟

اساس تقویت هوش هیجانی برای هر دو جنس یکسان است و بر درک و مدیریت احساسات تمرکز دارد. با این حال، ممکن است نحوه ابراز احساسات در پسران و دختران به دلیل تفاوت‌های فرهنگی و اجتماعی کمی متفاوت باشد. مهم این است که به هر دو جنس فرصت دهید تا آزادانه احساسات خود را بیان کنند و هرگز نگویید “پسر که گریه نمی‌کند” یا “دختر که نباید عصبانی شود”.

۴. چگونه تفاوت بین “لوس کردن” و “تقویت هوش هیجانی” را تشخیص دهیم؟

تقویت هوش هیجانی به معنای تأیید و درک احساسات کودک است، نه تأیید رفتار نادرست او. مثلاً، اگر کودک عصبانی است و اسباب‌بازی‌اش را پرتاب می‌کند، شما احساس خشم او را تأیید می‌کنید (“می‌دانم که خیلی عصبانی هستی”)، اما رفتار پرتاب کردن را نه (“اما پرتاب کردن اسباب‌بازی درست نیست، بیا راه دیگری برای نشان دادن خشمت پیدا کنیم”). هدف، آموزش مدیریت احساسات و رفتار سازنده است، نه نادیده گرفتن مرزها.

۵. نقش پدران در تقویت هوش هیجانی کودک چیست؟

نقش پدران به اندازه مادران حیاتی است. تعامل پدران با کودکان، به ویژه در بازی‌های پرتحرک و نقش‌آفرینی، می‌تواند به توسعه مهارت‌های اجتماعی، تاب‌آوری کودکان و حل مسئله کودک کمک کند. پدران نیز باید در مورد احساسات خود با کودکان صحبت کنند و الگوی مناسبی برای تنظیم هیجان باشند. حضور هر دو والد در این فرآیند، بهترین نتیجه را خواهد داشت.

۶. آیا تماشای کارتون و فیلم می‌تواند در تقویت هوش هیجانی مؤثر باشد؟

بله، تماشای کارتون‌ها و فیلم‌های مناسب سن کودک می‌تواند فرصت خوبی برای گفت‌وگو در مورد احساسات شخصیت‌ها و موقعیت‌های مختلف فراهم کند. می‌توانید هنگام تماشا، از کودک سوالاتی مانند “این شخصیت الان چه حسی دارد؟” یا “اگر تو جای او بودی، چه کار می‌کردی؟” بپرسید. این کار به تقویت همدلی در کودکان کمک می‌کند، اما مهم است که زمان تماشا محدود و با نظارت والدین باشد.

۷. چگونه می‌توانیم به کودک کمک کنیم تا بعد از یک شکست، دوباره تلاش کند؟

تشویق به تاب‌آوری کودکان پس از شکست، بخش مهمی از هوش هیجانی است. ابتدا احساس ناامیدی کودک را بپذیرید (“می‌دانم که ناراحتی که نشد”). سپس بر تلاش او تأکید کنید (“اما ببین چقدر خوب تلاش کردی!”). بعد، با هم دلایل شکست را بررسی کنید و راه‌حل‌های جدیدی پیشنهاد دهید (“شاید اگر این کار را اینطور انجام دهیم، بهتر شود؟”). به او یادآوری کنید که همه اشتباه می‌کنند و مهم این است که دوباره تلاش کنیم.

[لینک به منبع معتبر خارجی: World Health Organization]
[لینک به منبع معتبر خارجی: American Psychological Association]