دلایل بیاشتهایی کودکان و راهکارهای درمانی (بر اساس منابع پزشکی معتبر)
دیدن کودکی که تمایلی به غذا خوردن ندارد، کابوس بسیاری از والدین است. نگرانی از [لینک داخلی به: سوء تغذیه در کودکان و راه های پیشگیری]، عدم وزنگیری مناسب و ضعف جسمانی، والدین را به تکاپو میاندازد تا علت را بیابند و راهحلی پیدا کنند. بیاشتهایی در کودکان، پدیدهای شایع است که میتواند دلایل متعددی، از مشکلات جسمی ساده گرفته تا مسائل پیچیدهتر روانشناختی یا بیماریهای زمینهای، داشته باشد. درک این دلایل و آگاهی از [لینک داخلی به: برنامه غذایی سالم برای کودکان نوپا] و راهکارهای درمانی و مدیریتی، کلید عبور از این چالش برای والدین است.
هدف این مقاله، ارائه یک راهنمای جامع و معتبر بر اساس دانش پزشکی روز دنیاست تا شما والدین عزیز بتوانید با شناخت عمیقتر پدیده بیاشتهایی در کودک خود، اقدامات صحیح و به موقع را انجام دهید. تأکید ما بر این است که هرچند این مقاله اطلاعات ارزشمندی را ارائه میکند، اما هرگز جایگزین مشاوره با پزشک متخصص اطفال نخواهد بود. تشخیص دقیق و درمان صحیح، تنها از عهده متخصصین برمیآید.
بیاشتهایی کودکان: یک نگاه جامع به پدیده رایج
بیاشتهایی یا از دست دادن اشتها، حالتی است که کودک تمایلی به خوردن غذا، یا به اندازه کافی خوردن برای تأمین نیازهای رشد و انرژی خود ندارد. این مسئله میتواند به صورت موقت (مثلاً در زمان بیماری) یا مزمن (پایدار برای مدت طولانی) باشد. درک تفاوت بین یک کودک “بدغذا” (Picky Eater) و کودکی که واقعاً اشتهای خود را از دست داده، حیاتی است. کودکان بدغذا معمولاً در مورد انواع غذاها سختگیر هستند، اما در نهایت کالری مورد نیاز خود را دریافت میکنند. در حالی که کودک بیاشتها، حتی به غذاهای مورد علاقهاش هم تمایلی نشان نمیدهد یا مقادیر بسیار کمی میخورد که منجر به عدم وزنگیری یا حتی کاهش وزن میشود.
اشتهای کودکان تحت تأثیر عوامل بیولوژیکی، محیطی و روانشناختی است. سرعت رشد، فعالیت بدنی، سلامت عمومی و حتی تعاملات خانوادگی پیرامون غذا، همگی بر اشتهای کودک تأثیر میگذارند. بنابراین، بررسی جامع این عوامل برای رسیدن به یک تشخیص و راهحل مناسب ضروری است.
دلایل پزشکی بیاشتهایی کودکان: شناخت ریشهها
در بسیاری از موارد، بیاشتهایی در کودکان ریشههای پزشکی دارد. شناخت این دلایل به شما کمک میکند تا علائم هشدار دهنده را بشناسید و در صورت لزوم به پزشک مراجعه کنید.
بیماریهای حاد و مزمن
- عفونتهای حاد: سرماخوردگی، گلودرد، عفونت گوش میانی، آنفولانزا و سایر عفونتهای ویروسی یا باکتریایی شایعترین دلایل موقت بیاشتهایی هستند. تب، درد و ناراحتی ناشی از این بیماریها میتواند باعث کاهش اشتها شود. معمولاً با بهبود بیماری، اشتها نیز برمیگردد.
- مشکلات گوارشی: یبوست مزمن، رفلاکس معده به مری (GERD)، اسهال طولانیمدت، عفونتهای انگلی روده، یا حتی بیماریهای التهابی روده میتوانند باعث درد شکم، تهوع و در نتیجه کاهش اشتها شوند. تشخیص و درمان مشکلات گوارشی توسط پزشک اطفال ضروری است.
- آلرژیها و عدم تحملهای غذایی: عدم تحمل لاکتوز، آلرژی به پروتئین شیر گاو، یا بیماری سلیاک (عدم تحمل گلوتن) میتوانند با ایجاد علائم گوارشی مانند درد شکم، نفخ و اسهال، باعث بیاشتهایی شوند. تشخیص دقیق این موارد نیاز به آزمایشهای تخصصی دارد.
- کمخونی و کمبودهای تغذیهای: کمخونی ناشی از فقر آهن یکی از دلایل شایع بیاشتهایی و خستگی در کودکان است. کمبود روی (زینک) نیز به طور مستقیم بر حس چشایی و اشتها تأثیر منفی میگذارد. کمبود ویتامینهای گروه B نیز میتواند در این زمینه نقش داشته باشد. [لینک داخلی به: اهمیت ویتامینها در رشد کودک] و تأمین مکملهای غذایی تحت نظر پزشک، در این موارد حیاتی است.
- بیماریهای مزمن: در موارد کمتر شایع، بیماریهای مزمن کلیوی، قلبی، تیروئید، یا حتی برخی انواع سرطان میتوانند باعث بیاشتهایی طولانیمدت و کاهش وزن شدید شوند. این موارد معمولاً با علائم دیگری همراه هستند و نیاز به پیگیری پزشکی جدی دارند.
- عفونتهای ادراری: گاهی اوقات، عفونتهای ادراری در کودکان، به خصوص در سنین پایین، تنها با علائم غیر اختصاصی مانند تب، بیقراری و بیاشتهایی خود را نشان میدهند.
عوارض دارویی
مصرف برخی داروها میتواند به عنوان یک عارضه جانبی باعث کاهش اشتها شود. به عنوان مثال:
- آنتیبیوتیکها: با تغییر فلور طبیعی روده و ایجاد تهوع، ممکن است اشتها را کاهش دهند.
- داروهای آسم: برخی استروئیدها یا داروهای ضد احتقان میتوانند بر اشتها تأثیر بگذارند.
- داروهای اختلال نقص توجه و بیشفعالی (ADHD): داروهای محرک که برای درمان ADHD استفاده میشوند، از عوامل شناخته شده کاهش اشتها هستند.
همیشه درباره عوارض جانبی داروهای کودک خود با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مشکلات دهان و دندان
درد در ناحیه دهان و دندان میتواند به طور مستقیم بر توانایی و تمایل کودک به غذا خوردن تأثیر بگذارد:
- رویش دندان: به خصوص در نوزادان و نوپایان، رویش دندان میتواند با درد و التهاب لثه همراه باشد و باعث شود کودک از خوردن امتناع کند.
- آفت دهان یا زخمهای دهانی: این زخمها میتوانند بسیار دردناک باشند و خوردن را برای کودک دشوار کنند.
- عفونت لثه یا دنداندرد: هرگونه عفونت یا درد در دهان میتواند از دلایل علائم بیماری در کودکان باشد که منجر به بیاشتهایی میشود.
دلایل رفتاری و روانشناختی بیاشتهایی کودکان: فراتر از جسم
گاهی اوقات، منشأ بیاشتهایی کودک نه در جسم او، بلکه در محیط، رفتارها یا وضعیت روانیاش نهفته است. شناخت این دلایل، به اندازه دلایل پزشکی اهمیت دارد.
دوره طبیعی کاهش اشتها در رشد کودک
باور کنید یا نه، گاهی اوقات بیاشتهایی کودک کاملاً طبیعی است! در سال اول زندگی، سرعت رشد کودک بسیار بالا است و به تبع آن، نیاز به کالری و اشتهای زیادی دارد. اما در سنین نوپایی (۱ تا ۵ سالگی)، سرعت رشد به طور قابل توجهی کاهش مییابد. در نتیجه، نیاز به کالری کمتری پیدا میکنند و ممکن است والدین تصور کنند کودکشان بیاشتها شده است. این کاهش اشتها معمولاً یک مرحله طبیعی است و جای نگرانی ندارد، مگر اینکه با عدم وزنگیری یا کاهش وزن همراه باشد.
عوامل محیطی و تربیتی
نحوه تعامل ما با کودکمان در زمان غذا خوردن میتواند تأثیر عمیقی بر اشتهای او بگذارد:
- فشار والدین و وعدههای غذایی پرتنش: اصرار زیاد، تهدید، پاداش یا تنبیه برای غذا خوردن، میتواند باعث شود غذا خوردن به یک میدان جنگ تبدیل شود و کودک از آن بیزار شود.
- زمانبندی نامناسب وعدههای غذایی: دادن میانوعدههای زیاد و ناسالم نزدیک به وعده اصلی غذا، یا عدم نظم در وعدهها، میتواند اشتهای کودک را مختل کند.
- عدم تنوع غذایی: تکرار غذاهای مشابه یا عدم معرفی غذاهای جدید، میتواند باعث خستگی کودک از غذا و کاهش تمایل به خوردن شود. این مسئله میتواند زمینه ساز بدغدایی و مشکلات بعدی در رژیم غذایی کودک شود.
- حواسپرتی در زمان غذا: تلویزیون، تبلت یا اسباببازیها در زمان غذا خوردن، میتوانند حواس کودک را پرت کرده و مانع از تمرکز او بر غذا و حس سیری و گرسنگی شوند.
- محیط ناآرام: مشاجره والدین یا جو پر استرس در زمان غذا، میتواند بر رفتارهای غذایی کودک تأثیر منفی بگذارد.
تاثیر عوامل روانی
حالت روحی و روانی کودک نقش مهمی در اشتهای او دارد:
- استرس و اضطراب: تغییرات بزرگ در زندگی کودک مانند رفتن به مهدکودک، شروع مدرسه، تولد خواهر یا برادر جدید، نقل مکان، یا حتی مشاجرات والدین، میتواند باعث استرس و در نتیجه کاهش اشتها شود. [لینک داخلی به: مدیریت استرس در کودکان و راههای کاهش آن] بسیار مهم است.
- افسردگی: در کودکان بزرگتر، افسردگی میتواند با علائمی مانند بیاشتهایی، گوشهگیری، بیحالی و از دست دادن علاقه به فعالیتهای روزمره بروز کند. این حالت نیاز به توجه جدی پزشکی و روانشناختی دارد.
- اختلالات خوردن: در موارد نادر و جدی، بیاشتهایی میتواند نشانه اختلالات خوردن مانند بیاشتهایی عصبی (آنورکسیا نوروزا) باشد، به خصوص در سنین نوجوانی. این اختلالات بسیار جدی هستند و نیاز به درمان تخصصی روانپزشکی و تغذیهای دارند.
- داستان یک مادر: “یادم میآید وقتی پسرم چهار ساله بود، برای مدتی ناگهان اشتهایش را از دست داد. هر وعده غذایی به نبردی طاقتفرسا تبدیل شده بود. فکر میکردیم شاید مریض شده باشد، اما تمام آزمایشات نرمال بود. بعد از مراجعه به روانشناس کودک، متوجه شدیم که علت، حسادت او به نوزاد تازه متولد شده همسایه است که با او رابطه نزدیکی داشت. ناخودآگاه با بیاشتهایی، میخواست توجه بیشتری از ما دریافت کند. همین که فهمیدیم و به او اطمینان دادیم که همچنان دوستش داریم و جایگاهش محفوظ است، اشتهایش به تدریج برگشت. این تجربه به من آموخت که گاهی روانشناسی کودک و غذا چقدر در هم تنیده است.”
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟ علائم هشدار دهنده
هرچند بیاشتهایی خفیف و موقت ممکن است طبیعی باشد، اما برخی علائم هشدار دهنده وجود دارد که نشان میدهد نیاز به مشاوره فوری با پزشک اطفال است:
- کاهش وزن یا عدم وزنگیری: مهمترین علامت هشدار دهنده است. اگر کودک وزن از دست میدهد یا در نمودارهای رشد جسمی کودک خود سیر نزولی دارد، حتماً با پزشک مشورت کنید.
- بیحالی و خستگی مفرط: اگر کودک انرژی معمول خود را ندارد، زیاد میخوابد یا در فعالیتهای روزمره بیعلاقه است.
- تب طولانیمدت یا تبهای مکرر.
- اسهال یا یبوست مزمن: به خصوص اگر با درد شکم همراه باشد.
- استفراغ مکرر: به خصوص اگر شدید باشد و کودک نتواند مایعات را تحمل کند.
- درد شکم مداوم: دردی که به صورت دورهای یا پایدار وجود دارد.
- تغییرات شدید رفتاری: گوشهگیری، پرخاشگری، بیقراری شدید یا از دست دادن علاقه به بازی.
- علائم کمبودهای تغذیهای: مانند رنگپریدگی شدید، خشکی پوست و مو، شکنندگی ناخنها، تورم زبان (ممکن است نشانهای از سوء تغذیه کودکان باشد).
- عدم دریافت مایعات کافی و علائم کمآبی.
پزشک با بررسی سابقه پزشکی کودک، انجام معاینات فیزیکی و در صورت لزوم درخواست آزمایشات خون و ادرار، علت اصلی بیاشتهایی را تشخیص داده و درمان مناسب را توصیه خواهد کرد.
[لینک به منبع معتبر خارجی: American Academy of Pediatrics]
راهکارهای عملی و درمانی برای بیاشتهایی کودکان
پس از تشخیص علت اصلی، میتوان رویکردهای درمانی و مدیریتی مناسب را در پیش گرفت. این راهکارها میتوانند شامل مداخلات پزشکی و تغییرات رفتاری در محیط خانه باشند.
رویکردهای پزشکی
- تشخیص و درمان بیماری زمینهای: اگر بیاشتهایی ناشی از یک بیماری (عفونت، مشکلات گوارشی، آلرژی و غیره) باشد، درمان آن بیماری اولویت اول است. با بهبود بیماری، اشتها نیز به تدریج باز میگردد.
- مکملهای غذایی (فقط با تجویز پزشک): در صورت تشخیص کمبودهای تغذیهای (مانند کمبود آهن، روی، ویتامین D)، پزشک ممکن است مکملهای غذایی مناسب را تجویز کند. خودسرانه از دادن مکملها به کودک خودداری کنید، زیرا دوز نامناسب میتواند خطرناک باشد.
- مشاوره تغذیه: در موارد پیچیدهتر، ارجاع به متخصص تغذیه کودک میتواند بسیار کمککننده باشد. متخصص تغذیه میتواند یک رژیم غذایی کودک متعادل و متناسب با سن و نیازهای او طراحی کند و به والدین در مدیریت رفتارهای غذایی کودک مشاوره دهد.
توصیههای رفتاری و محیطی برای والدین
نقش والدین در ایجاد یک محیط حمایتی و سالم برای غذا خوردن کودک بسیار پررنگ است. این نکات میتوانند به بهبود اشتهای کودک کمک کنند:
- ایجاد محیط آرام و بدون استرس: زمان غذا خوردن باید لحظهای دلپذیر باشد، نه پر از فشار و تنش. از بحث و مشاجره در کنار سفره پرهیز کنید.
- وعدههای غذایی منظم و میانوعدههای سالم: سه وعده اصلی و دو تا سه میانوعده کوچک و سالم در طول روز به کودک ارائه دهید. این کار به تنظیم اشتهای کودک کمک میکند.
- عدم اجبار و تنبیه: هرگز کودک را مجبور به خوردن نکنید یا او را به خاطر نخوردن تنبیه نکنید. این کار باعث تنفر کودک از غذا میشود. اجازه دهید کودک مسئولیت غذا خوردن را بر عهده بگیرد و تنها شما مسئول ارائه تغذیه سالم کودکان باشید.
- مشارکت دادن کودک در انتخاب و آمادهسازی غذا: اجازه دهید کودک در انتخاب برخی مواد غذایی (در محدوده سالم) یا کمک به آمادهسازی ساده غذا مشارکت کند. این کار حس مالکیت و مسئولیتپذیری او را افزایش میدهد.
- محدود کردن نوشیدنیها قبل از غذا: شیر، آبمیوه یا آب زیاد قبل از غذا میتواند معده کودک را پر کرده و اشتهای او را کاهش دهد. نوشیدنیها را به زمان بین وعدهها موکول کنید.
- نمونه خوب بودن والدین: خودتان الگوی تغذیه سالم کودکان باشید. کودکان از والدین خود الگوبرداری میکنند. اگر شما غذاهای متنوع و سالم میخورید، احتمالاً کودک شما نیز تشویق خواهد شد.
- تنوع در غذاها و معرفی تدریجی: غذاهای جدید را به آرامی و در کنار غذاهای مورد علاقه کودک معرفی کنید. انتظار نداشته باشید کودک از همان ابتدا هر غذایی را دوست داشته باشد. ممکن است لازم باشد یک غذا را ۱۰ تا ۱۵ بار ارائه دهید تا کودک آن را بپذیرد.
- مدیریت زمان بازی و فعالیت بدنی: فعالیت بدنی کافی میتواند اشتهای کودک را افزایش دهد. مطمئن شوید کودک زمان کافی برای بازی و جنب و جوش دارد.
- صبر و درک: تغییر رفتارهای غذایی زمانبر است. با صبر و حوصله، رویکردی مثبت را در پیش بگیرید و به پیشرفتهای کوچک نیز توجه کنید.
- محدود کردن زمان استفاده از صفحه نمایش: تلویزیون، تبلت و موبایل در زمان غذا خوردن را به حداقل برسانید یا به طور کامل حذف کنید تا کودک بر حس گرسنگی و سیری خود تمرکز کند.
[لینک به منبع معتبر خارجی: Mayo Clinic]
نقش مکملهای غذایی و ویتامینها (با احتیاط)
همانطور که قبلاً اشاره شد، مکملها باید تنها با تجویز پزشک مصرف شوند. با این حال، برخی ویتامینها و مواد معدنی نقش کلیدی در اشتها و رشد دارند:
- ویتامین D: نقش حیاتی در سلامت استخوان و سیستم ایمنی دارد و کمبود آن در بسیاری از کودکان شایع است.
- آهن: کمبود آهن منجر به کمخونی و بیاشتهایی میشود.
- روی (زینک): برای حس چشایی و بویایی ضروری است و کمبود آن میتواند مستقیماً بر اشتها تأثیر بگذارد.
- ویتامینهای گروه B: در متابولیسم انرژی و عملکرد سیستم عصبی نقش دارند و کمبود آنها میتواند به خستگی و کاهش اشتها منجر شود.
یک رژیم غذایی کودک متعادل و غنی از سبزیجات، میوهها، پروتئین و غلات کامل بهترین منبع این مواد مغذی است. اما در صورت نیاز، پزشک میتواند مصرف مکملهای غذایی را توصیه کند.
[لینک به منبع معتبر خارجی: World Health Organization]
پیشگیری از بیاشتهایی در کودکان: کلید سلامتی پایدار
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با رعایت برخی نکات کلیدی، میتوان از بروز بسیاری از مشکلات مربوط به اشتها در کودکان پیشگیری کرد:
- تغذیه متنوع و متعادل از ابتدا: از همان ابتدای شروع غذای کمکی، کودک را با طیف وسیعی از طعمها و بافتها آشنا کنید. تنوع، پذیرش غذاهای جدید را در آینده آسانتر میکند.
- ایجاد عادات غذایی سالم: وعدههای غذایی خانوادگی، خوردن غذا در کنار هم و بدون حواسپرتی، و الگوسازی مثبت، به شکلگیری عادات غذایی سالم کمک میکند.
- چکاپهای منظم پزشکی: ویزیتهای منظم پزشک اطفال برای پایش رشد جسمی کودک، تشخیص زودهنگام کمبودها یا بیماریهای احتمالی و ارائه راهنماییهای لازم ضروری است.
- تامین آرامش روانی کودک: محیطی امن، باثبات و سرشار از عشق و حمایت برای کودک فراهم کنید. استرس و اضطراب میتوانند تأثیرات منفی زیادی بر سلامت جسم و روان، از جمله اشتها، داشته باشند.
- درک مراحل طبیعی رشد: آگاهی از اینکه اشتهای کودک در مراحل مختلف رشد میتواند تغییر کند، به والدین کمک میکند تا انتظارات واقعبینانهتری داشته باشند و از نگرانیهای بیمورد جلوگیری کنند.
نتیجهگیری
بیاشتهایی در کودکان یک مشکل پیچیده است که میتواند ریشههای متعدد پزشکی، رفتاری و روانشناختی داشته باشد. برای مقابله مؤثر با این چالش، لازم است والدین با درک جامع دلایل احتمالی، رویکردی صبورانه، همدلانه و در عین حال آگاهانه اتخاذ کنند. همواره به یاد داشته باشید که شما در این مسیر تنها نیستید و کمک گرفتن از متخصصین، از جمله پزشک اطفال و متخصص تغذیه، نه تنها ضعف نیست بلکه نشانهای از مسئولیتپذیری و عشق شما به فرزندتان است. با تشخیص به موقع و درمان صحیح، میتوان اطمینان حاصل کرد که کودک شما مسیر رشد و نمو طبیعی خود را طی کرده و از تغذیه سالم کودکان برخوردار شود.
Key Takeaways (نکات کلیدی)
- شناخت دلایل جامع: بیاشتهایی میتواند ناشی از بیماریهای جسمی (عفونت، مشکلات گوارشی، کمبودها)، عوامل محیطی (فشار والدین، حواسپرتی) یا مسائل روانی (استرس، اضطراب) باشد.
- اهمیت مراجعه به پزشک: در صورت مشاهده علائم هشدار دهنده مانند کاهش وزن، بیحالی، تب یا مشکلات گوارشی پایدار، فورا به پزشک اطفال مراجعه کنید تا علت اصلی تشخیص و درمان شود.
- رویکرد ترکیبی والدین: در کنار درمانهای پزشکی، ایجاد یک محیط غذایی آرام، ارائه غذاهای متنوع و سالم، عدم اجبار به خوردن و الگوسازی مثبت، نقش حیاتی در بهبود اشتهای کودک دارد.
سوالات متداول (FAQ)
۱. آیا طبیعی است که اشتهای کودکان نوپا کم باشد؟
بله، در سنین نوپایی (۱ تا ۵ سالگی) به دلیل کاهش سرعت رشد نسبت به نوزادی، نیاز کالری کودک کمتر میشود و اشتهای او نیز ممکن است کاهش یابد. این یک مرحله طبیعی است، اما در صورت عدم وزنگیری یا کاهش وزن، باید با پزشک مشورت کرد.
۲. چگونه میتوانم بفهمم که بیاشتهایی کودک من ناشی از بیماری است یا بدغذا بودن؟
کودکان بدغذا معمولاً در مورد انواع غذاها سختگیر هستند اما معمولاً کالری مورد نیاز خود را دریافت میکنند و وزنگیری طبیعی دارند. بیاشتهایی ناشی از بیماری معمولاً با علائمی مانند کاهش وزن، بیحالی، تب، درد شکم یا تغییرات رفتاری همراه است و حتی غذاهای مورد علاقه کودک را نیز نمیخورد. در این صورت مراجعه به پزشک ضروری است.
۳. آیا میتوانم به کودک بیاشتهای خود مکملهای ویتامین بدهم؟
مکملهای ویتامین یا مواد معدنی مانند آهن و روی تنها باید با تجویز پزشک مصرف شوند. تشخیص کمبود و دوز مناسب بسیار اهمیت دارد و مصرف خودسرانه میتواند مضر باشد. همیشه قبل از دادن هرگونه مکمل به کودک، با پزشک او مشورت کنید.
۴. نقش استرس والدین در بیاشتهایی کودک چقدر است؟
استرس والدین و فضای متشنج در زمان غذا خوردن میتواند به شدت بر اشتهای کودک تأثیر منفی بگذارد. کودکان محیط آرام و تشویق را ترجیح میدهند. اصرار و اجبار زیاد میتواند باعث شود کودک از غذا خوردن بیزار شود.
۵. اگر کودک من تنها غذاهای خاصی را دوست دارد، چطور میتوانم تنوع ایجاد کنم؟
غذاهای جدید را به آرامی و در کنار غذاهای مورد علاقه کودک معرفی کنید. مقدار کمی از غذای جدید را در کنار بشقاب بگذارید و او را تشویق کنید تا امتحان کند، اما هرگز مجبور نکنید. ممکن است لازم باشد یک غذا را چندین بار و به روشهای مختلف ارائه دهید تا کودک آن را بپذیرد. صبور باشید و خودتان الگوی خوبی در تغذیه سالم کودکان باشید.
۶. آیا تماشای تلویزیون در زمان غذا خوردن میتواند باعث بیاشتهایی شود؟
بله، تماشای تلویزیون یا استفاده از دستگاههای دیجیتال در زمان غذا خوردن میتواند حواس کودک را پرت کرده و مانع از توجه او به حس گرسنگی و سیری شود. این کار میتواند منجر به خوردن کمتر از نیاز یا حتی پرخوری ناآگاهانه شود. بهتر است زمان غذا خوردن، بدون هیچ گونه حواسپرتی باشد.





ثبت ديدگاه