پیشگیری از آنفولانزا در کودکان: واکسیناسیون، بهداشت و رژیم غذایی (با ارجاع به CDC)

فصل سرما که از راه می‌رسد، دغدغه هر پدر و مادری برای حفظ سلامت فرزندش دوچندان می‌شود. در میان خیل بیماری‌های فصلی، آنفولانزا یک مهمان ناخوانده و گاهی بسیار خطرناک است که می‌تواند سلامت کودکانمان را به خطر بیندازد. اما خبر خوب این است که با اتخاذ رویکردهای صحیح و مبتنی بر شواهد علمی، می‌توانیم تا حد زیادی از ابتلای فرزندانمان به این بیماری ویروسی جلوگیری کنیم.

در این مقاله جامع، به عنوان یک استراتژیست محتوای سئو و متخصص حوزه والدگری، قصد داریم با بهره‌گیری از به‌روزترین توصیه‌های پزشکی جهانی، به‌ویژه Centers for Disease Control and Prevention (CDC)، تمامی جنبه‌های پیشگیری از آنفولانزا در کودکان را از واکسیناسیون گرفته تا بهداشت فردی و رژیم غذایی، موشکافی کنیم. هدف ما توانمندسازی شما والدین عزیز با دانشی است که به شما کمک می‌کند تا فصل سرما را با آرامش خاطر بیشتری سپری کنید و سلامت کودکان خود را در برابر این ویروس آنفولانزا محافظت نمایید.

چرا پیشگیری از آنفولانزا در کودکان حیاتی است؟

آنفولانزا فقط یک سرماخوردگی شدید نیست؛ این بیماری می‌تواند منجر به عوارض جدی و حتی خطرناک در کودکان شود. سیستم ایمنی کودکان، به‌خصوص شیرخواران و خردسالان، هنوز به طور کامل توسعه نیافته است و در مقابله با ویروس‌های قوی‌تر مانند آنفولانزا آسیب‌پذیرتر است. درک این نکته که چرا پیشگیری از بیماری‌ها در سنین پایین از اهمیت بالایی برخوردار است، اولین قدم برای اقدام موثر است.

کودکان، قشر آسیب‌پذیر در برابر آنفولانزا

کودکان، به‌ویژه آن‌هایی که کمتر از 5 سال دارند، و به‌ویژه شیرخواران زیر 6 ماه، در معرض بالاترین خطر بستری شدن در بیمارستان و عوارض جدی ناشی از آنفولانزا قرار دارند. حتی کودکان سالم و بدون بیماری‌های زمینه‌ای نیز می‌توانند به شدت بیمار شوند. از جمله عوارض شایع آنفولانزا در کودکان می‌توان به عفونت گوش، ذات‌الریه (پنومونی)، برونشیت، و تشدید بیماری‌های مزمن مانند آسم اشاره کرد.

بار بیماری بر خانواده و جامعه

آنفولانزا نه تنها سلامت کودک را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند بر کل خانواده و جامعه نیز تأثیر بگذارد. بیماری کودک به معنای غیبت والدین از کار، افزایش استرس، و هزینه‌های درمانی است. همچنین، کودکان به دلیل حضور در مهدکودک‌ها و مدارس، به راحتی می‌توانند ویروس را به دیگران منتقل کنند و چرخه‌ای از انتقال بیماری را در جامعه به وجود آورند. از این رو، مراقبت از کودک بیمار و همچنین اقدامات پیشگیرانه، نقشی کلیدی در کنترل شیوع بیماری ایفا می‌کنند.

سنگ بنای پیشگیری: واکسیناسیون آنفولانزا

بر اساس توصیه‌های CDC و سازمان‌های معتبر پزشکی در سراسر جهان، واکسن آنفولانزا موثرترین ابزار برای پیشگیری از آنفولانزا و کاهش شدت بیماری در صورت ابتلا است. واکسیناسیون نه تنها از کودک شما محافظت می‌کند، بلکه با کاهش انتقال ویروس، به محافظت از جامعه نیز کمک می‌کند (ایمنی گله‌ای).

واکسن آنفولانزا چیست و چگونه عمل می‌کند؟

واکسن آنفولانزا حاوی بخش‌هایی از ویروس‌های آنفولانزای غیرفعال یا ضعیف شده است که قادر به ایجاد بیماری نیستند، اما سیستم ایمنی کودکان و بزرگسالان را تحریک می‌کنند تا آنتی‌بادی‌هایی علیه این ویروس‌ها تولید کند. وقتی بدن در معرض ویروس واقعی آنفولانزا قرار می‌گیرد، این آنتی‌بادی‌ها از قبل آماده هستند تا با ویروس مبارزه کنند و از ابتلا به بیماری شدید جلوگیری نمایند.

هر ساله، سویه‌های ویروس آنفولانزا تغییر می‌کنند، به همین دلیل واکسن آنفولانزا نیز باید سالانه به روز شود تا متناسب با سویه‌های غالب در آن سال باشد. این به این معنی است که محافظت حاصل از واکسیناسیون سال قبل، ممکن است در برابر سویه‌های جدید مؤثر نباشد.

چه کسانی باید واکسینه شوند؟

توصیه می‌شود که همه کودکان بالای 6 ماه، بدون هیچ استثنائی، هر سال واکسن آنفولانزا را دریافت کنند. این توصیه شامل کودکان سالم و همچنین کودکانی که دارای بیماری‌های مزمن مانند آسم، دیابت، بیماری‌های قلبی یا ضعف سیستم ایمنی هستند نیز می‌شود، زیرا این گروه از کودکان در معرض خطر بیشتری برای عوارض جدی آنفولانزا قرار دارند.

• کودکان زیر 6 ماه: این گروه سنی نمی‌توانند واکسن آنفولانزا را دریافت کنند. بنابراین، محافظت از آن‌ها به شدت وابسته به واکسیناسیون اطرافیانشان (والدین، خواهر و برادر، مراقبین) است.
• زنان باردار: واکسیناسیون زنان باردار نه تنها از خود مادر محافظت می‌کند، بلکه آنتی‌بادی‌ها از طریق جفت به جنین منتقل شده و از نوزاد پس از تولد تا چند ماه محافظت می‌کنند.
• مراقبین و اعضای خانواده: همه افرادی که با کودکان در تماس نزدیک هستند، به ویژه شیرخواران، باید واکسینه شوند تا از انتقال ویروس به کودک جلوگیری شود.

بهترین زمان برای دریافت واکسن آنفولانزا، قبل از شروع فصل آنفولانزا است، معمولاً از اوایل پاییز (مهر و آبان). با این حال، حتی در طول فصل آنفولانزا نیز دریافت واکسن می‌تواند مفید باشد.

ایمنی و عوارض جانبی واکسن

واکسن آنفولانزا یک واکسن بسیار ایمن است. شایع‌ترین عوارض جانبی معمولاً خفیف و موقتی هستند و شامل درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق، تب خفیف، سردرد و دردهای عضلانی می‌شود. این عوارض معمولاً ظرف یک یا دو روز از بین می‌روند و نشانه‌ای از فعال شدن سیستم ایمنی بدن برای ایجاد محافظت هستند.

برخی والدین نگرانند که واکسن باعث آنفولانزا شود، اما این یک باور غلط است. واکسن آنفولانزای تزریقی حاوی ویروس غیرفعال است و نمی‌تواند آنفولانزا ایجاد کند. نوع دیگر واکسن (اسپری بینی) حاوی ویروس زنده ضعیف شده است که نیز قادر به ایجاد آنفولانزا نیست اما در حال حاضر برای همه گروه‌های سنی توصیه نمی‌شود و باید با پزشک مشورت شود.

برای اطلاعات بیشتر و دقیق‌تر در مورد واکسن آنفولانزا، می‌توانید به وب‌سایت Centers for Disease Control and Prevention (CDC) مراجعه کنید.

خط دفاعی دوم: بهداشت فردی و محیطی

حتی با واکسیناسیون، رعایت نکات بهداشتی همچنان یک بخش حیاتی از پیشگیری از آنفولانزا در کودکان است. این اقدامات ساده و کم‌هزینه، نقش بسزایی در کاهش خطر ابتلا به عفونت‌های تنفسی دارند.

اهمیت شستشوی صحیح دست‌ها

دست‌ها یکی از اصلی‌ترین مسیرهای انتقال ویروس آنفولانزا هستند. ویروس می‌تواند تا ساعت‌ها روی سطوح و دست‌ها زنده بماند. بنابراین، بهداشت دست‌ها، به خصوص شستشوی دست به روش صحیح و منظم، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است.

یک روز سرد زمستانی را تصور کنید؛ امیرحسین کوچولو، چهارساله، از مهد کودک به خانه می‌آید. اول از همه می‌دود سمت جعبه اسباب‌بازی‌هایش. مامانش اما آرام و مهربان صدایش می‌کند: “امیرحسین جان، اول دست‌های قهرمانت رو بشوریم تا میکروب‌ها فرار کنن!” امیرحسین می‌خندد و با آب و صابون دست‌هایش را به خوبی می‌شورد، مامان هم با او شعر “تولدت مبارک” را دو بار می‌خواند تا مطمئن شوند شستشو به اندازه کافی طول کشیده است. این یک عادت ساده است که می‌تواند محافظی قوی در برابر ویروس‌ها باشد.

روش صحیح شستشوی دست:

• دست‌ها را با آب گرم خیس کنید و به مقدار کافی صابون بزنید.
• به مدت حداقل 20 ثانیه (معادل دو بار خواندن شعر “تولدت مبارک”)، تمام قسمت‌های دست‌ها، شامل پشت دست‌ها، بین انگشتان، و زیر ناخن‌ها را به خوبی بسابید.
• دست‌ها را کاملاً زیر آب جاری بشویید.
• با یک حوله تمیز یا دستمال کاغذی خشک کنید.

چه زمانی باید دست‌ها را شست؟

• قبل از خوردن غذا یا تهیه آن.
• بعد از سرفه، عطسه یا تخلیه بینی.
• بعد از استفاده از سرویس بهداشتی.
• بعد از تماس با حیوانات.
• بعد از لمس سطوح عمومی (دستگیره در، دکمه آسانسور).
• بعد از بازی در فضای باز.

در صورتی که آب و صابون در دسترس نیست، استفاده از ضدعفونی‌کننده‌های دست بر پایه الکل (با حداقل 60% الکل) می‌تواند جایگزین موقتی باشد، اما شستشوی دست با آب و صابون همیشه ارجحیت دارد. برای راهنمایی دقیق‌تر و آموزش‌های تصویری، می‌توانید به مقاله [لینک داخلی به: راهنمای کامل شستشوی صحیح دست‌ها برای کودکان] مراجعه کنید.

آداب سرفه و عطسه

به کودکان خود آموزش دهید که هنگام سرفه یا عطسه، دهان و بینی خود را با دستمال کاغذی بپوشانند و بلافاصله دستمال را در سطل زباله بیندازند. اگر دستمال در دسترس نیست، بهتر است در قسمت داخلی آرنج خود سرفه یا عطسه کنند، نه در کف دست‌هایشان.

اجتناب از لمس صورت

لمس مکرر چشم‌ها، بینی و دهان با دست‌های آلوده یکی از راه‌های اصلی ورود ویروس به بدن است. به کودکان خود کمک کنید تا از این عادت پرهیز کنند. این ممکن است دشوار باشد، اما با یادآوری‌های ملایم و مداوم می‌توان این عادت را به مرور زمان اصلاح کرد.

ضدعفونی کردن سطوح مشترک

به طور منظم سطوحی را که کودک شما و دیگر اعضای خانواده اغلب لمس می‌کنند، مانند اسباب‌بازی‌ها، دستگیره‌های در، میز و صندلی‌ها، و کنترل از راه دور، با مواد ضدعفونی‌کننده مناسب تمیز کنید. این کار به کاهش میزان ویروس در محیط کمک می‌کند.

دوری از افراد بیمار و ماندن در خانه در صورت بیماری

به فرزندتان آموزش دهید که از تماس نزدیک با افرادی که علائم سرماخوردگی یا آنفولانزا دارند، خودداری کند. همچنین، اگر کودک شما بیمار شد، بسیار مهم است که او را در خانه نگه دارید تا از انتشار ویروس به دیگران، به خصوص در مهدکودک یا مدرسه، جلوگیری شود. این کار نه تنها به بهبودی سریع‌تر کودک شما کمک می‌کند، بلکه مسئولیت اجتماعی شما را نیز نشان می‌دهد. برای شناخت بهتر علائم، مطالعه مقاله [لینک داخلی به: علائم آنفولانزا در کودکان و نحوه تشخیص] مفید خواهد بود.

تقویت سیستم ایمنی: نقش رژیم غذایی و سبک زندگی

یک رژیم غذایی سالم کودکان، خواب کافی و فعالیت بدنی منظم، ستون‌های اصلی یک سیستم ایمنی کودکان قوی هستند که می‌تواند در برابر عفونت‌های تنفسی مقاومت بیشتری نشان دهد. این عوامل، حتی بدون تماس با ویروس، به حفظ سلامت کودکان کمک شایانی می‌کنند.

تغذیه سالم و متعادل

آنچه کودکان می‌خورند، مستقیماً بر عملکرد سیستم ایمنی آن‌ها تأثیر می‌گذارد. یک رژیم غذایی غنی از میوه‌ها، سبزیجات، غلات کامل و پروتئین‌های بدون چربی، بدن را با مواد مغذی ضروری برای مبارزه با عفونت‌ها تأمین می‌کند.

• ویتامین C: در مرکبات، توت‌ها، فلفل دلمه‌ای، و سبزیجات برگ سبز یافت می‌شود و به تقویت سلول‌های ایمنی کمک می‌کند.
• ویتامین D: که از طریق نور خورشید و غذاهایی مانند ماهی‌های چرب و محصولات لبنی غنی‌شده به دست می‌آید، نقش مهمی در تنظیم پاسخ ایمنی دارد.
• روی (زینک): در گوشت قرمز، حبوبات، مغزها و دانه‌ها موجود است و برای عملکرد صحیح سیستم ایمنی ضروری است.
• آنتی‌اکسیدان‌ها: موجود در میوه‌ها و سبزیجات رنگارنگ، به محافظت از سلول‌های بدن در برابر آسیب کمک می‌کنند.

همچنین، اطمینان از هیدراته ماندن بدن کودک با نوشیدن آب کافی، برای حفظ عملکرد مخاطی و کمک به سیستم ایمنی حیاتی است. برای اطلاعات جامع‌تر در مورد تغذیه و ایمنی، مقاله [لینک داخلی به: نقش ویتامین‌ها و مواد معدنی در ایمنی کودکان] را مطالعه کنید.

خواب کافی و با کیفیت

خواب کافی برای بازسازی و ترمیم بدن و همچنین عملکرد مطلوب سیستم ایمنی بسیار مهم است. کمبود خواب می‌تواند بدن را در برابر عفونت‌ها آسیب‌پذیرتر کند. نیاز به خواب در کودکان بر اساس سن متفاوت است:

• شیرخواران (4 تا 12 ماه): 12 تا 16 ساعت (شامل چرت زدن)
• نوپایان (1 تا 2 سال): 11 تا 14 ساعت (شامل چرت زدن)
• پیش‌دبستانی‌ها (3 تا 5 سال): 10 تا 13 ساعت (شامل چرت زدن)
• کودکان مدرسه‌ای (6 تا 12 سال): 9 تا 12 ساعت
• نوجوانان (13 تا 18 سال): 8 تا 10 ساعت

ایجاد یک برنامه خواب منظم و یک محیط آرام برای خواب، به کودکان کمک می‌کند تا خواب با کیفیتی داشته باشند.

فعالیت بدنی منظم

فعالیت بدنی منظم نه تنها به سلامت کودکان از نظر جسمی و روانی کمک می‌کند، بلکه می‌تواند سیستم ایمنی آن‌ها را نیز تقویت کند. ورزش متوسط و منظم باعث افزایش گردش سلول‌های ایمنی در بدن می‌شود. تشویق کودکان به بازی در فضای باز (با رعایت نکات ایمنی و بهداشتی) و فعالیت‌های متناسب با سنشان، بسیار مفید است.

کاهش استرس (در کودکان بزرگتر)

استرس مزمن می‌تواند سیستم ایمنی را ضعیف کند. در کودکان بزرگتر و نوجوانان، کمک به مدیریت استرس از طریق فراهم آوردن محیطی آرام، تشویق به بیان احساسات، و اختصاص زمان برای تفریح و سرگرمی، می‌تواند به حفظ سلامت کودکان و تقویت ایمنی آن‌ها کمک کند.

مکمل‌ها: آیا ضروری هستند؟

در حالت کلی، اگر کودک شما یک رژیم غذایی متعادل و متنوع دارد، نیازی به مکمل‌های ویتامین و مواد معدنی نیست. مصرف بی‌رویه مکمل‌ها نه تنها مفید نیست، بلکه می‌تواند در برخی موارد مضر نیز باشد. هرگونه تصمیم برای شروع مکمل‌درمانی باید با مشورت و تجویز پزشک متخصص اطفال باشد. سازمان بهداشت جهانی (WHO) همواره بر اهمیت رژیم غذایی سالم و طبیعی در مقایسه با اتکا به مکمل‌ها تأکید دارد.

ملاحظات ویژه و نکات تکمیلی

شناخت دقیق علائم و آمادگی برای مواجهه با بیماری، می‌تواند استرس والدین را کاهش داده و به مدیریت مؤثرتر شرایط کمک کند. فصل آنفولانزا نیازمند هوشیاری بیشتری است.

مدیریت بیماری در صورت ابتلا

با وجود تمام اقدامات پیشگیرانه، ممکن است کودک شما به آنفولانزا مبتلا شود. در این صورت، نکات زیر به مدیریت بیماری کمک می‌کند:

• استراحت کافی: به کودک اجازه دهید به اندازه کافی استراحت کند.
• هیدراتاسیون: اطمینان حاصل کنید که کودک مایعات فراوان (آب، آبمیوه رقیق، سوپ) می‌نوشد تا از کم‌آبی بدن جلوگیری شود.
• مدیریت تب و درد: با مشورت پزشک، می‌توانید از داروهای کاهش‌دهنده تب و مسکن مانند استامینوفن یا ایبوپروفن (در دوزهای مناسب سن) استفاده کنید. هرگز به کودکان آسپرین ندهید.
• مراقبت‌های حمایتی: بخور سرد برای تسکین مجاری تنفسی، شستشوی بینی با سرم نمکی.
• چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟ علائمی مانند مشکلات تنفسی، آبی شدن لب‌ها، درد شدید قفسه سینه، کم‌آبی بدن شدید، تب بالا که با دارو کنترل نمی‌شود، تشنج، کاهش هوشیاری یا تشدید بیماری‌های مزمن، نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارد.
• داروهای ضدویروسی: در برخی موارد و با تجویز پزشک، داروهای ضدویروسی (مانند اسلتامیویر) می‌توانند به کاهش شدت و مدت بیماری کمک کنند، به خصوص اگر در 48 ساعت اول ظهور علائم مصرف شوند.

آمادگی برای فصل آنفولانزا

یک برنامه آمادگی می‌تواند کمک‌کننده باشد. مطمئن شوید که شماره تلفن پزشک اطفال، داروخانه و اورژانس در دسترس است. یک جعبه کمک‌های اولیه با داروهای تب‌بر، دماسنج، سرم شستشوی بینی و سایر ملزومات را آماده داشته باشید. همچنین، می‌توانید یک طرح پشتیبانی خانوادگی برای مراقبت از کودک بیمار و تقسیم وظایف داشته باشید.

تفاوت آنفولانزا و سرماخوردگی

گاهی اوقات والدین در تشخیص تفاوت بین آنفولانزا و سرماخوردگی دچار سردرگمی می‌شوند. در حالی که هر دو عفونت‌های تنفسی هستند و برخی علائم مشابه دارند، آنفولانزا معمولاً شدیدتر است و می‌تواند منجر به عوارض جدی‌تر شود. آکادمی اطفال آمریکا (AAP) توضیح می‌دهد که علائم آنفولانزا اغلب ناگهانی شروع می‌شوند و شامل تب بالا، بدن‌درد شدید، خستگی مفرط، سردرد و سرفه‌های خشک هستند، در حالی که سرماخوردگی معمولاً با علائم خفیف‌تر و تدریجی‌تری مانند آبریزش بینی و گلودرد همراه است.

نتیجه‌گیری

پیشگیری از آنفولانزا در کودکان، مسئولیت مهمی است که ترکیبی از اقدامات آگاهانه و مراقبتی را می‌طلبد. با تمرکز بر واکسیناسیون سالانه، رعایت دقیق بهداشت فردی و محیطی، و ایجاد یک سبک زندگی سالم که شامل تغذیه مناسب، خواب کافی و فعالیت بدنی منظم است، می‌توانیم به طور قابل توجهی خطر ابتلای فرزندانمان به این بیماری را کاهش دهیم. یادمان باشد، هر قدم کوچک ما در جهت پیشگیری، محافظی بزرگ برای سلامت و آینده کودکانمان است. به دانش و توصیه‌های متخصصین اعتماد کنید و با هوشیاری، فصلی ایمن و سالم را برای خانواده خود رقم بزنید.

نکات کلیدی (Key Takeaways)

1. واکسیناسیون سالانه: مؤثرترین و ضروری‌ترین گام برای پیشگیری از آنفولانزا در کودکان بالای 6 ماه و اطرافیان آن‌ها است.
2. بهداشت و نظافت: شستشوی مکرر و صحیح دست‌ها، رعایت آداب سرفه و عطسه، و ضدعفونی سطوح، خط دفاعی دوم مهمی در برابر انتشار ویروس‌ها هستند.
3. سبک زندگی سالم: رژیم غذایی غنی از مواد مغذی، خواب کافی و فعالیت بدنی منظم، سیستم ایمنی کودکان را تقویت کرده و آن‌ها را در برابر بیماری‌ها مقاوم‌تر می‌سازد.

پرسش و پاسخ (FAQ)

1. آیا واکسن آنفولانزا می‌تواند باعث آنفولانزا شود؟

خیر، واکسن آنفولانزای تزریقی حاوی ویروس غیرفعال (کشته شده) است و نمی‌تواند بیماری آنفولانزا را ایجاد کند. تب خفیف و بدن‌درد پس از واکسن، واکنش طبیعی بدن به فعال‌سازی سیستم ایمنی است و به معنای ابتلا به آنفولانزا نیست.

2. بهترین زمان برای واکسیناسیون کودکان چه زمانی است؟

بهترین زمان برای واکسیناسیون، قبل از شروع اوج فصل آنفولانزا است، معمولاً از اوایل پاییز (مهر و آبان). با این حال، حتی اگر فصل آنفولانزا شروع شده باشد، واکسیناسیون همچنان توصیه می‌شود زیرا ویروس ممکن است تا اواخر بهار در گردش باشد.

3. آیا آنفولانزا در کودکان همیشه نیاز به مراجعه به پزشک دارد؟

در موارد خفیف، می‌توان علائم را در خانه با استراحت و مایعات فراوان مدیریت کرد. اما اگر کودک شما علائم هشداردهنده‌ای مانند مشکل در تنفس، آبی شدن لب‌ها، بی‌حالی شدید، تب بالا و کنترل‌نشده، یا تشدید بیماری‌های زمینه‌ای را نشان داد، باید فوراً به پزشک مراجعه کنید.

4. تفاوت آنفولانزا با سرماخوردگی چیست و چگونه آن را تشخیص دهم؟

آنفولانزا معمولاً شدیدتر از سرماخوردگی است و علائمی مانند تب بالا (معمولاً بالای 38 درجه سانتی‌گراد)، بدن‌درد شدید، خستگی مفرط و شروع ناگهانی دارد. سرماخوردگی اغلب با آبریزش بینی، عطسه و گلودرد شروع شده و علائم آن خفیف‌تر و تدریجی‌تر هستند. برای تشخیص قطعی، همیشه با پزشک مشورت کنید.

5. آیا مکمل‌های ویتامین به پیشگیری از آنفولانزا کمک می‌کنند؟

یک رژیم غذایی متعادل که سرشار از میوه‌ها، سبزیجات و غلات کامل است، معمولاً تمام ویتامین‌ها و مواد معدنی مورد نیاز سیستم ایمنی کودکان را فراهم می‌کند. در صورتی که کودک دچار کمبود ویتامین یا مواد معدنی خاصی باشد، پزشک ممکن است مکمل تجویز کند. اما مصرف خودسرانه مکمل‌ها برای پیشگیری از آنفولانزا توصیه نمی‌شود و شواهد کافی برای اثربخشی آن‌ها در کودکان سالم وجود ندارد.

6. چگونه به کودکان کوچک آداب سرفه و عطسه را آموزش دهیم؟

می‌توانید با بازی و آموزش‌های تصویری این کار را انجام دهید. مثلاً عروسک‌هایشان را در حال سرفه کردن در آرنجشان نشان دهید یا برایشان داستانی بگویید. تمرین کردن در کنار آن‌ها به صورت مکرر و ملایم، کمک می‌کند تا این عادت در آن‌ها نهادینه شود.